Là nơi giao thoa giữa nền văn hóa truyền thống và nếp sống hiện đại, ngày hội Trung Thu ở Hongkong (Hồng Kông) có nhiều điểm tương đồng với các nước khác ở châu Á có tổ chức Tết Trung Thu, nhưng đồng thời cũng có những tục lệ, những truyền thống, những dấu ấn riêng không nơi nào có.
Như hầu hết Tết/Lễ/Hội Trung Thu ở các quốc gia Á châu, hội mừng Trung Thu tại Hồng Kông cũng tổ chức vào ngày Rằm tháng Tám âm lịch hằng năm (nhằm vào khoảng tháng 9, hoặc tháng 10 dương lịch nếu năm nhuận). Vào ngày này Hồng Kông cũng tràn ngập ánh sáng rực rỡ của những chiếc lồng đèn đủ hình dạng, đủ kích cở, màu sắc; cũng sôi động với những điệu múa rồng, múa lân truyền thống; và cũng ngào ngạt khắp nơi hương vị bánh trung thu đa dạng kiểu dáng về hình thức và phong phú về chất liệu chế biến.
Theo quan điểm cổ truyền của người Hồng Kông, mặt trăng tròn tượng trưng cho hòa bình, biểu trưng cho sự sung túc viên mãn và ý nghĩa sum họp đoàn viên. Ngày trước, vào dịp này người nông dân cúng mừng mặt trăng tròn và tạ ơn thần linh đã ban cho trần gian một nông vụ bội thu. Hiện nay, ngày hội Trung Thu ở Hồng Kông không chỉ dừng lại ở những hoạt động ăn mừng truyền thống như ăn bánh Trung Thu, thưởng trà hoa cúc, ngắm trăng, xem lồng đèn, múa rồng, múa lân… mà cư dân xứ “Cảng thơm” còn khéo léo kết hợp hơi thở hiện đại vào không khí truyền thống để Trung Thu trở thành mùa lễ hội tưng bừng, rộn ràng và trọng thể nhưng vẫn giữ được vẹn toàn sắc thái văn hóa của riêng mình.
Tuy nhiên, trong những ngày hội Trung Thu ở Hồng Kông, sự kiện diễn hành và múa rồng lửa truyền thống (Tai Hang Fire Dragon) hằng năm của đất nước này mới là điểm độc đáo nhất, một nét văn hóa riêng biệt và đặc biệt của cư dân xứ “Cảng thơm”. Truyền thống này xuất phát từ năm 1880 tại làng Tai Hang với mục đích tâm linh nhằm ngăn chặn, xua đuổi những điều không may mắn ảnh hưởng đến ngôi làng của họ.
Tất cả những điều này bắt đầu một vài ngày trước lễ hội Trung Thu vào khoảng hơn 100 năm trước đây: Một cơn bão lớn đổ bộ vào cộng đồng ngư dân chài lưới và nuôi cá ở Tai Hang, sau đó kéo theo căn bệnh dịch hạch hoành hành. Thêm vào đó là sự việc một con trăn lớn ngày đêm liên tiếp vào ăn gia súc của dân làng. Trong nổi lo lắng và sợ hải của dân chúng, một thầy bói “phán” rằng: Cách duy nhất để ngăn chặn sự hỗn loạn này là người làng phải chạy liên tục ba ngày ba đêm trong lễ cúng trăng sắp tới. Hội Trung Thu ấy dân làng đã làm một con rồng lớn từ tre, rơm và bao phủ nó với những que hương (nhang), sau đó thắp lên trong ngày hội cúng trăng. Cùng với trống và pháo nổ, pháo hoa phun trào, họ đã làm những gì họ đã nói và quyết định: Nhảy múa trong ba ngày ba đêm, rước rồng lửa khắp quanh vùng, và… bệnh dịch biến mất!
Hơn một thế kỷ sau đó, ngôi làng này của họ đã bị nuốt chửng bởi thành phố đang trên đà phát triển thần tốc của Hồng Kông. Nhưng con “rồng nhang” Tai Hang vẫn tiếp tục nhảy múa. Nó thậm chí đã nhảy múa theo cách của mình để rồi lọt vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể quốc gia và lan rộng nghi thức này ra nhiều nơi ở Hồng Kông. Tai Hang có thể không còn là một ngôi làng trong nhịp sống mới, nhưng cư dân địa phương nơi đây vẫn mãi tái tạo các nghi lễ cổ múa rồng lửa mỗi năm. Trong ba ngày trăng tròn tháng 8 mùa Trung Thu, họ vẫn xoay vòng tròn quanh lửa và khói diễn hành trên các đường phố Hồng Kông hiện đại.
Mỗi năm, việc thiết kế, tạo tác con “rồng nhang” bắt đầu từ nhiều tuần trước lễ hội Trung Thu. Các thợ thủ công khéo tay sử dụng tre và sợi gai dầu để bện thành khung xương con rồng, quấn rơm và cỏ ngọc diệp lên thân rồng, rồi nó sẽ được phủ lớp que hương (cây nhang) dày dặc được đốt lên trước lúc đem ra diễn hành. Con rồng có chiều dài hàng chục mét và nặng chừng hơn 100kg, chỉ riêng cái đầu đã nặng tới hơn gần 50kg và sẽ cần đến sự tham gia của khoảng 300 người có hơn để di chuyển và múa trong suốt thời gian lễ hội.
Các con rồng linh vật trong lễ rước rồng càng về sau số lượng que hương gắn vào nó càng tăng. Những năm đầu mỗi con rồng được cắm ước chừng 12.000 que hương, sau này có năm được cắm tới 70.000 que trên con rồng dài đến 67m (năm 2015, hình dưới). Rồng lửa này được dẫn dắt bởi hai người mang hai “viên ngọc” minh châu (ngọc trai) lớn – cũng bằng nhiều que hương dài được đưa vào đó – luôn đi trước đầu rồng. Trong nhịp trống dồn dập, chú rồng lửa khéo léo uốn lượn qua các ngả đường, giao lộ. Tất cả tạo nên một khung cảnh rực rỡ, nhộn nhịp và ấn tượng khi đoàn rước diễn hành trên các phố phường xứ sở “Cảng thơm”.
Mô hình phác họa bên dưới đây có thể giúp chúng ta hình dung để biết thêm về chi tiết thiết kế con rồng lửa “Tai Hang Fire Dragon” trong một lễ hội Trung Thu tại Hồng Kông (nội dung Anh ngữ):
QUANG MAI
Sưu tầm & biên tập.