TVGĐPT – Thắm thoát mà mùa Vu Lan Thắng Hội “tháng Bảy ngày Rằm xá tội vong nhân”, ngày Giải Đảo Huyền cứu tội treo ngược, ngày Tăng Tự Tứ năm nay đã lại sắp đến rồi. Nhằm hộ trợ anh chị em Lam viên GĐPT đơn vị nào có thuận duyên tổ chức văn nghệ sân khấu đại chúng và có cảm hứng với bộ môn kịch nghệ thêm một kịch bản cúng dường Mùa Báo Hiếu, xin đăng tải vở Bi hùng kịch vừa được các anh chị Áo Lam phục dựng dưới đây, xem như xin được “mượn hoa cúng Phật”, góp một chút hương hiếu hạnh cho mùa báo phụ mẫu ân sắp tới…
oOo
MỤC LIÊN CỨU MẸ
Bi hùng kịch – 3 màn – 6 cảnh
Tác giả: Khuyết danh
Tâm Nhụy – Quang Mai – Kim Yến
phục dựng theo ký ức & chỉnh lý, bổ sung
oOo
NHÂN VẬT:
- ĐỨC PHẬT THÍCH-CA MÂU-NI.
- TÔN GIẢ MỤC-KIỀN-LIÊN.
- BÀ THANH ĐỀ (thân mẫu Ngài Mục-kiền-liên).
- CHƯ TĂNG (3 đến 5 vị Tỳ-kheo).
- SA-DI HOẶC CHÚ ĐIỆU (1 vị).
- DIÊM VƯƠNG.
- PHÁN QUAN.
- NGƯU ĐẦU.
- MÃ DIỆN.
- NGỤC TỐT (1-2 vị).
- NGƯỜI ĐỌC TIẾNG VỌNG.
- CA SĨ HÁT NHẠC (hoặc dàn âm thanh với CD hoặc USB nhạc nền).
KHÔNG GIAN – THỜI GIAN:
Tại xứ Ấn Độ. Thời Đức Phật Thích-ca Mâu-ni tại thế.
oOo
MÀN I
CẢNH 1
TIẾNG VỌNG (LỜI PHI LỘ DẪN TRUYỆN):
Vào thời Đức Thế Tôn tại thế, nơi thành Vương Xá xứ Ma-kiệt-đà có công tử La Bốc là con trai một của Trưởng giả Phó Tướng dòng dõi Bà-la-môn và bà phu nhân Thanh Đề. La Bốc sau khi xuất gia học đạo với Đức Thích-ca Mâu-ni, đạo hiệu là Mục-kiền-liên, Ngài chuyên tâm tu tập và đã chứng đắc quả Lục thông, trở thành một trong Thập đại đệ tử của Đức Thế Tôn và được coi là vị Thánh tăng Thần thông Đệ nhất.
Bà Thanh Đề mẹ của Ngài thì trái lại, là một người tính tình tham lam, bỏn xẻn, độc ác, dối gian. Sau khi Trưởng giả Phó Tướng qua đời và La Bốc xuất thế ly gia, bà không tin Tam Bảo, phá hòa hợp Tăng, gây ra nhiều tội lỗi kinh thiên động địa, Bởi nhân xấu ác đã gieo nên sau khi chết bà phải chịu quả báo bị đày vào ác đạo, sinh làm loài ngạ quỷ đói khát triền miên trong cõi địa ngục A-tỳ.
Tôn giả Mục-kiền-liên một ngày kia trong khi nhập định dùng đạo nhãn quán tìm xem song thân đã khuất đang hóa sanh vào quốc độ nào, Ngài đã thấy mẹ mình đói khát, lạnh lẻo đang phải thọ khổ hình trong chốn âm cung u tối. Lòng hiếu từ vô hạn không cho phép người con đại hiếu cam tâm thuận theo lý nhân quả oan oan tương báo, Ngài tìm bạch Đức Thế Tôn khẩn cầu cho lên đường tìm phương cứu độ mẫu thân.
Kính mời Chư tôn đức cùng quý Phật tử hãy cùng ngược thời gian trở về một thời xa xăm thuở ấy…
– MỞ MÀN –
KHUNG CẢNH: Trước tam quan ngôi chùa đang đóng cổng, thấp thoáng bóng một Sa-di đang quét lá xa xa bên trong. Bà Thanh Đề trang phục giản dị (có thể là áo dài nâu hoặc áo bà ba) – đầu đội mâm (hoặc rỗ) trái cây các loại, trên mâm quả có một bó hoa, đang đứng trước cổng chùa kêu cửa.
THANH ĐỀ: Ông đạo ơi! Mở cửa chùa cho tôi vào lạy cúng Phật… (chờ một lúc) Mở cửa cho tôi vào cúng Phật và gặp Sư ông chú Điệu ơi!…
SA-DI (chạy ra mở cổng, chắp tay chào): Mô Phật. Hôm nay thí chủ đến cúng chùa. Mời thí chủ vào thắp hương lễ Phật. Sư cụ con hôm nay đã đi hóa duyên, không có ở chùa rồi (mở rộng cánh cửa, đứng qua một bên).
THANH ĐỀ (vẻ mặt bất giác đổi sắc giận dỗi, rồi bất ngờ đổ ập cả mâm hoa trái xuống đất, dùng chân dẫm đạp, chà xát tan tành): Thật vô sĩ, vô pháp! Thật khinh người quá lắm! Chùa chiền mà hoang vắng thế này ư? Nhà chùa này lại dám để một chú Tiểu tiếp đón một đại thí chủ là ta sao? (vừa dẫm lên hoa trái vừa hằn học la lối, giọng sân hận, chua ngoa) Này thì Phật! Này thì Sư! Này thì chùa! Này thì cúng này, dường này!!! (vừa nói vừa ngoe nguẩy bỏ đi. Vị Sa-di chỉ còn biết chắp tay cúi đầu ngơ ngác).
– MÀN HẠ NHANH –
oOo
CẢNH 2
KHUNG CẢNH: Nhà bà Thanh Đề. Một vài gia nhân nhân đang làm bánh bao với lỉnh kỉnh soong nồi, tô chén… và một số bánh bao đã nặn xong để bừa bộn trên bàn. Bà Thanh Đề ngồi trên chiếc ghế tựa đang chỉ bảo các gia nhân.
THANH ĐỀ: La Bốc con ta trước lúc ra đi dặn ta xuất một phần ba ngân lượng trong kho ngày ngày cúng dường khi có chư Tăng khất thực và sắm sanh tịnh vật thỉnh cúng Trai tăng, nhưng ta chẳng muốn làm theo cách này với đám sư sãi ấy đâu. Tiền cúng đó ta dành để mua nhiều súc vật: nào bò trâu, dê ngựa, nào heo gà, ngan ngỗng cắt tiết tế thần rồi giết thịt, cả nhà ăn uống no say thỏa thích. Sư sãi nào đến trước cửa hóa duyên chúng bây cứ lấy gậy gộc và xua chó ra đánh đuổi hết cho ta.
Ngày mai giỗ ông nhà, để che mắt thế gian hàng xóm láng giềng, hôm nay chúng bây làm số bánh bao này ngày mai ta mời mấy ông sư về cúng cho qua chuyện. Các người cứ vằm trộn lẫn thịt thà, hành tỏi vào bánh cứ như là bánh bao chay, cho mấy sư sãi này phạm giới nay mai đọa về địa ngục hết. Khi nào La Bốc về có hỏi, chúng bây cứ nói sau khi công tử lên đường ta liền tổ chức cúng dường hơn 500 chư Tăng tại nhà. (Rồi bà lẩm nhẫm thành tiếng): Ta đã có lời thề “gặp Phật phá Phật, gặp chùa phá chùa, gặp Tăng phá Tăng”, các người hãy nhớ lấy mà hành xử!
– MÀN HẠ NHANH –
oOo
MÀN II
CẢNH 3
KHUNG CẢNH: Quang cảnh âm u, tranh tối tranh sáng nơi địa ngục. Diêm vương đang ngồi trên ngai nơi bàn xử án giữa sân chầu, bên cạnh là một bàn nhỏ hơn chồng vài tập sổ sách lớn (rộng bản), ống bút lông, nghiên mực… Phán quan chăm chú nhìn vào một cuốn sổ lớn mở ra trước mặt. Ngưu đầu, Mã diện (Quỷ đầu trâu, đầu ngựa) cầm chỉa ba và đại đao cán dài đứng chầu hai bên góc.
DIÊM VƯƠNG: Phán quan! (Dạ! có thần) Hãy cho triệu tội nhân tiếp theo ra xét hỏi!
PHÁN QUAN: Tuân mệnh. Ngưu đầu! (Dạ) Mã diện! (Dạ) Mau áp giải tội nhân Thanh Đề đến pháp đường! (Dạ).
Ngưu đầu và Mã diện đưa Thanh Đề trong bộ dạng đầu bù tóc rối, áo quần tơi tả ra, xô nhẹ cho quỳ xuống.
DIÊM VƯƠNG (đang tra xét sách sổ, bỏ sổ xuống ngước lên đập ấn xuống bàn): Thanh Đề!
Ngươi có biết ở trần gian ngươi gây bao tội ác
Nên ngày nay ngươi phải chịu cực hình?
THANH ĐỀ (dập đầu xuống đất vái lạy): Oan tôi lắm! Cúi xin Ngài tha thứ.
DIÊM VƯƠNG (đập ấn):
Mụ lẽo mép! Đừng hòng mong chạy tội!
Đừng gian ngoa, sự thật cứ khai đi!
Ai tham lam, bỏn xẻn, tánh sân si?
Ai đã giết đứa con chồng vô tội?
Ai đã bày mưu đoạt của hại người?
Ai chửi mắng, khinh khi người cùng khốn?
Ai cho vay tiền gấp bội mười phân?
Ai chua ngoa phỉ báng Phật Pháp Tăng?
Ai giả lập trai đàn phi giáo pháp?
Ai sát sanh, hại mạng chẳng nhờn tay?
Ngươi tưởng rằng tội lỗi chẳng ai hay
Ác nghiệp ấy đáng phân thây trăm mảnh!!!
THANH ĐỀ (lại dập đầu vái lạy): Oan tôi lắm! Ngài ơi oan tôi lắm!
DIÊM VƯƠNG (đập ấn): Câm miệng! Đừng gian dối và hãy thôi ngoan cố!
Luật nhân quả không xử oan người vô tội
Nhưng cũng không dung thứ kẻ ác nhân
Hãy ăn năn, cải hối lỗi tự thân
Trả hết tội đầu thai theo nghiệp quả.
(Đập ấn) Ngưu đầu! (Dạ) Mã diện! (Dạ) Mau tống tội nhân vào ngục A-tỳ nhận lấy quả báo đã gây ra nơi trần thế!
NGƯU ĐẦU – MÃ DIỆN (đồng thanh): Dạ! Xin tuân mệnh! (dùng cán đao và cán chỉa ba thúc đẩy Thanh Đề đi vào trong).
– MÀN HẠ NHANH –
oOo
CẢNH 4
KHUNG CẢNH: Mục Kiền Liên tay ôm bình bát, tay chống tích trượng nhẹ bước đi trong cảnh rừng lá thu vàng rơi lả tả, lâu lâu một tiếng đại hồng chung nhẹ điểm…
TIẾNG VỌNG:
Đây nhắc lại vị Tăng-già La Bốc
Theo Thế Tôn tu niệm đã từ lâu
Tinh tấn hành thâm liểu nghĩa đạo mầu
Thương mẹ nhớ cha Ngài u sầu khôn tả
Ân đức song thân bồi hồi tấc dạ
Quyết tìm phương báo tạ thâm ân
Nhờ tu trì chứng đắc Lục thông
Ngài nhập định quán tìm trong Lục độ
Trong muôn ức chúng sanh hằng hà vô số
Ngài thấy mẹ mình thọ khổ chốn âm cung
Đói lạnh triền miên, đau đớn tột cùng
Ngài bạch Phật xin lên đường tìm mẹ…
Nhạc nền “Mục Kiền Liên” hát từ “Đìu hiu gió bóng chiều rơi theo lá thu…” đến “bóng mẹ biết bây giờ đâu…”; phông giữa (phông rừng) từ từ kéo lên…
KHUNG CẢNH: Địa ngục A-tỳ tranh tối tranh sáng và ghê rợn…
Bà Thanh Đề đang ngồi trên bàn chông, đầu đội huyết bồn, một ngục tốt (Ngưu đầu) cầm đại đao canh giữ. Phía góc xa hơn, một vạc dầu lớn trên bếp rực lửa, một ngục tốt khác (Mã diện) đang cầm chỉa ba giữ một hình nộm phạm nhân khác trong vạc dầu sôi…
Mục Kiền Liên chầm chậm theo sau Phán quan tiến vào địa ngục… trong khi đó nhạc vẫn tiếp tục hát đoạn “Đây nơi âm cung, gió đưa tiếng sầu tê lòng. Đây nơi ôi nơi mẹ ta đã đền tội thế…” thì nhỏ dần và tắt hẳn. Bà Thanh Đề nhác thấy bóng Mục Kiền Liên thì kêu lên:
THANH ĐỀ:
Cứu tôi với! Trời ơi tôi đói lắm!
Cơm không no mà ngủ chẳng được yên
Áo không lành lạnh buốt đến thịt xương
Mà còn bị gông cùm và tra tấn
Vì đâu phải đọa đày miền ác đạo
Phải chăng vì nghiệp chướng gây nên?
Thân ngựa trâu có khác cũng chẳng hơn
Cứu tôi với! May thay người Đạo sĩ!
MỤC KIỀN LIÊN (bước hơi nhanh tới, ngục tốt lúc lắc đầu bước nhẹ lui nửa bước):
Con đây mẹ! Đâu phải người xa lạ
Nhờ tu hành chứng được quả Lục thông
Qua bao năm tu luyện đã thành công
Nay nhập định thấy mẹ già lâm nạn.
THANH ĐỀ (Hơi rướn người, tay vẫn phải giữ chặt huyết bồn trên đầu, vẻ mừng rỡ):
Con! Con của mẹ!
Con có cách nào cứu mẹ thoát khỏi chốn này không?!
MỤC KIỀN LIÊN (quỳ xuống mở bình bát lấy ra bát cơm dâng lên mẹ):
Mẹ ơi! Xin mẹ hãy thời cơm đi đã!
Đây bát cơm đầy nặng ước mong
Mẹ ơi đây ngọc với đây lòng
Đây tình con đọng trong tha thiết
Ơn nghĩa sinh thành chưa trả xong
Đây bát cơm cùng tấm lòng hiếu để
Mẹ xơi đi cầm giọt lệ bớt phiền!
THANH ĐỀ (hướng về phía ngục tốt):
Chư quỷ sứ thương cho tôi tiếp nhận
Bát cơm này đỡ dạ của con tôi
Từ trần gian vạn nẻo quá xa xôi
Tình mẫu tử tình ngàn đời bất diệt!
Ngục tốt lúc lắc đầu rồi từ từ nhìn qua Phán quan và Mục Liền Liên vẻ kiêng nể, Phán quan nhìn vào Thanh Đề và Mục Kiền Liên chầm chậm gục gặc đầu nhẹ vài lần… Ngục tốt để đao xuống, bưng chậu (huyết bồn) đem xuống đất. Bà Thanh Đề liền chồm tới chụp lấy bát cơm, đưa tay trái che miệng bát như sợ ai giành giựt, tay phải bốc cơm định đưa vào miệng; nhưng một ngọn lửa lập tức bốc cháy lên trên bát cơm! Kinh hãi, bà vứt bát cơm xuống đất thét lên:
THANH ĐỀ:
Á! Cơm bốc cháy, con ơi nóng quá!
Ăn được sao mẹ đói lắm rồi! (gục đầu xuống, vẻ ủ rũ tuyệt vọng).
MỤC KIỀN LIÊN (hướng bàn tay phải vào thinh không, ngước lên):
Luật nhân quả thật oan oan tương báo
Gieo gió xưa lại gặt bão ngày nay (hiền từ và đau khổ nhìn xuống bà Thanh Đề)
Mẹ ơi! Xưa kia biết thế này
Mẹ tu thiện gây chi nhiều nhân ác.
Nhìn thấy mẹ lòng con như muối xát
Nhưng cam đành con tạm biệt tìm phương
Con sẽ về bạch lại Đức Thế Tôn
Xin Ngài dạy cho pháp môn cứu mẹ.
(Mục Kiền Liên chắp tay vái mẹ, vái Ngục tốt và quay vào trong vái vọng Diêm vương rồi từ từ quay gót cùng Phán quan chậm bước đi…)
THANH ĐỀ (vùng lên hốt hoảng, liên tục vẩy tay trong tuyệt vọng): Con!… Con, con của mẹ!…
– MÀN HẠ CHẬM –
oOo
MÀN III
CẢNH 5
KHUNG CẢNH: Khu tinh xá trong rừng. Đức Phật Thích Ca đang ngồi kiết già trên bảo tọa. Một vài Tỳ-kheo ngồi rải rác quanh Đức Thế Tôn. Mục Kiền Liên từ xa nhẹ bước tới, để bình bát trên một tảng đá bên ngoài rồi đi vào, tiến tới trước Đức Phật đảnh lễ (1 lạy) xong quỳ qua một bên chắp tay tác bạch:
MỤC KIỀN LIÊN:
Bạch Thế Tôn! Con xin dâng thiện ý
Xin Như Lai hoan hỷ dạy đôi lời
Qua bao năm tu luyện dưới bóng Ngài
Chứng được quả Lục thông Vô lậu tướng
Mẹ đệ tử – Thanh Đề, nay nghiệp chướng
Địa ngục môn thân ngạ quỷ cực hình
Cúi xin Ngài đức độ rộng thương tình
Ban lời dạy cho pháp môn cứu mẹ.
ĐỨC THẾ TÔN (từ hòa hé mắt nhìn Mục Kiền Liên rồi chậm rãi cất lời khai thị):
Ông thật có thảo tâm lo báo đáp
Nhưng mẹ ông gây tội ác quá nhiều!
Sống khi mạn Tam Bảo, tánh tham kiêu
Nhạo báng Phật, sát sanh, không trai giới
Ông dẫu có thần thông tìm được tới
Muốn xin thay cho mẹ chịu ngục hình
Mong mẹ ông thoát khỏi chốn u minh
Sức một người không thể nào cứu nổi
Phải nhờ nơi tha lực Đại chúng Tăng
Rằm Trung Nguyên tháng Bảy hội Vu Lan
Hãy sắm đủ sàng phu và ngọa cụ
Người kinh hành, người thì tu thọ hạ
Khổ hạnh tu hay tu bậc tham thiền
Mọi người đều tu luyện, chí cần chuyên
Nhờ chú nguyện mẹ ông hòng giải thoát.
(Đức Phật với nhẹ tay qua một bên lấy cây tích trượng và 1 lá tràng phan nhỏ trao cho Mục Kiền Liên) Đây! Ta ban cho ông các pháp khí này thêm phương tiện cứu độ mẹ ông.
MỤC KIỀN LIÊN (cung kính đón lấy tích trượng và tràng phan, tay cầm pháp khí đảnh lễ sát đất và tán thán):
Lời khai thị cao siêu như vàng ngọc
Đấng Từ Tôn bao bọc khắp muôn loài
Đệ tử xin đảnh lễ trước Phật đài
Vâng lời dạy để tròn câu hiếu đạo (vừa đi thụt lùi mấy bước vừa tiếp lời):
Mẹ ơi! Đây tích trượng với tràng phan Như Lai đã ban cho con để cứu độ mẹ già.
Mục Kiền Liên chậm bước chống tích trượng, ôm bình bát đi vòng ra phần trước sân khấu, trong khi đó…
– MÀN (GIỮA) TỪ TỪ HẠ THẬT CHẬM –
oOo
CẢNH 6
KHUNG CẢNH: Mục Kiền Liên nhẹ bước rất chậm từ bên này sang bên kia sân khấu, lá vàng rơi lác đác chen lẫn tiếng đại hồng chung điểm mấy tiếng nhẹ và thưa… trong khi đó từ hậu trường vang lên tiếng vọng xen lẫn với nhạc nền (hoặc tiếng hát hậu trường thì xúc động hơn) bài hát Mục Kiền Liên đoạn sau: “Mục Kiền Liên gió mang tiếng vàng chiếu rọi âm cung… đến hết” (hoặc trọn bài, tùy nghi).
TIÊNG VỌNG: Vâng lời Đức Thế Tôn giáo hóa, đến ngày chư Tăng Tự Tứ sau ba tháng Kiết hạ An cư, Tôn giả Mục Kiền Liên sắm sanh tịnh vật, tứ sự cúng dường, cung thỉnh Đại Chúng Tăng chú nguyện cho thân mẫu cùng các tội nhân thoát khỏi u đồ. Nhờ nguyện lực bi thiết và thanh tịnh của chư Đại Chúng Tăng, chiều hôm ấy (ánh sáng rực rỡ bắt đầu liên tục chớp tắt nhấp nháy trên toàn sân khấu và cả ngoài khán giả) không chỉ Bà Thanh Đề được thoát khỏi ngục A-tỳ sanh lên cõi trời Đao Lợi, mà muôn vạn tội nhân trong địa ngục cũng được nương vào oai lực đồng tâm chú nguyện của Đại Tăng mà thoát khỏi mê đồ, tùy thuận hóa sanh… (văng vẵng vài tiếng đại hồng chung nhè nhẹ ngân vang trong lá thu vàng)…
– MÀN HẠ TỪ TỪ –
— — — — —= HẾT = — — — — —
