Có lẽ hầu hết các anh chị Trưởng trong GĐPT đều biết nguồn gốc tiền thân của Ngành Đồng (Oanh Vũ Nam – Nữ) hiện nay bắt nguồn từ các Ban Đồng Ấu Phật Giáo vào thập niên 1930-1940 tại các chùa miền Trung Việt Nam, đầu tiên là ở Cố đô Huế. Các em đến chùa học Phật pháp và sinh hoạt thì chủ yếu là văn nghệ: ca hát, múa, vài trò chơi nhỏ có tính cách giáo dục đạo đức, và múa dâng hoa cúng dường hay chào mừng trong các nghi tiết lễ lượt Phật giáo. Các bé trai, bé gái đoàn viên trong Ban Đồng Ấu lúc bấy giờ được gọi là các em Đồng Nam và Đồng Nữ.
Đến Hội Nghị Gia Đình Phật Hóa Phổ toàn quốc năm 1951 (tại chùa Từ Đàm – Cố đô Huế) hoán cải danh xưng thành Gia Đình Phật Tử, tên gọi “Oanh Vũ” chính thức ra đời. Các em Đoàn sinh Đồng niên được gọi là Nam Oanh Vũ và Nữ Oanh Vũ. Cơ cấu đoàn ngũ hóa tại cấp “Gia Đình” thì Ngành Đồng được chia ra Đoàn Nam Oanh Vũ (trực thuộc Liên Đoàn ngành Nam) và Đoàn Nữ Oanh Vũ (trực thuộc Liên Đoàn ngành Nữ). Phần hành phụ trách tại các cấp Ban Hướng Dẫn gọi là Ủy viên Nam Oanh Vũ và Ủy viên Nữ Oanh Vũ.
Tưởng cũng cần nhớ thêm: Châm ngôn “Hòa Thuận – Tin Yêu – Vui Vẻ” áp dụng cho Ngành Đồng của các em Oanh Vũ từ 1951 đến 1964 trước đó vốn là châm ngôn chung của Gia Đình Phật Hóa Phổ. 3 Điều Luật của Ngành Đồng hiện nay cũng được ấn định từ Đại Hội 1951; trước đó Gia Đình Phật Hóa Phổ áp dụng 10 Điều Luật chung cho tất cả các Ngành (xem thêm: Châm ngôn – Khẩu hiệu – Luật của GĐPTVN qua những lần tu chỉnh Nội Quy).
Bài viết ngắn dưới đây sẽ gợi nhớ cho chúng ta căn duyên và xuất xứ lần đầu tiên danh từ “Oanh Vũ” được đưa ra và áp dụng trong Tổ chức Gia Đình Phật Tử Việt Nam khắp năm châu cho đến ngày nay…
DANH XƯNG ‘OANH VŨ’ ĐẦU TIÊN TRONG GIA ĐÌNH PHẬT TỬ
(Lược trích từ tản văn “Kỷ niệm về Lương Hoàng Chuẩn”
của Huynh Trưởng Nguyên Thiệt – Nguyễn Xuân Quyền)
oOo
[…]
Khi thành lập Ban Hướng Dẫn Gia Đình Phật Hóa Phổ[1] để lãnh đạo các đơn vị cho thống nhất thì anh Chuẩn[2] được đề cử làm Ủy viên Đồng Nam, chị Đặng Tống Tịnh Nhơn[3] làm Ủy viên Đồng Nữ.
Khi anh Hồng Liên – Phan Cảnh Tuân[4] soạn đánh máy bản Nội quy đưa ra cho quý anh chị thảo luận, trong điều khoản tổ chức Ban Hướng Dẫn thì các Ủy viên được giữ nguyên, đến hai chức vụ Ủy viên Đồng Nam – Đồng Nữ thì anh Chuẩn đề nghị thay đổi danh từ và chọn một mẫu chuyện tiêu biểu cho hai Đoàn này, quý anh chị đều đồng ý giao cho anh Lương Hoàng Chuẩn và chị Đặng Tống Tịnh Nhơn nghiên cứu.
Trong buổi họp sau, anh Chuẩn trình bày là lấy mẫu chuyện chim Oanh Vũ trong kinh ứng dụng cho hai ngành Đồng Nam, Đồng Nữ và đề nghị đổi danh xưng của hai Ủy viên của Ngành Đồng là Ủy viên Nam Oanh Vũ và Ủy viên Nữ Oanh Vũ; phóng tác lại chuyện tiền thân ‘Chim Oanh Vũ Hiếu Thảo’ để kể chuyện, quý anh chị đều đồng ý. Thế là danh từ Oanh Vũ được sử dụng từ đó đến nay không thay đổi.
Về y phục của hai ngành này cũng do anh Chuẩn và chị Tịnh Nhơn vẽ kiểu. Đến năm 1951 Hội nghị Gia Đình Phật Tử các tỉnh miền Trung Việt Nam, Hà Nội và Hải Phòng họp tại Huế thông qua bản Nội quy Gia Đình Phật Tử, công cử Ban Hướng Dẫn Gia Đình Phật Tử Trung Phần; anh Lương Hoàng Chuẩn và chị Đặng Tống Tịnh Nhơn được đề cử mang chức vụ Ủy viên Nam Oanh Vũ và Ủy viên Nữ Oanh Vũ.
——— oOo ———
Chú thích:
[1] Trước khi diễn ra Đại Hội thống nhất và hoán đổi danh xưng thành Gia Đình Phật Tử tại chùa Từ Đàm, Huế (từ 24 đến 26-4-1951), ở Huế đã thành lập Ban Hướng Dẫn Gia Đình Phật Hóa Phổ Thừa Thiên vào năm 1949, sau đó hình thành Ban Hướng Dẫn Gia Đình Phật Hóa Phổ Trung Việt trong một cuộc họp tại trụ sở Hội Phật Học Trung Việt (đường Nguyễn Hoàng, Huế) vào năm 1951 (thời gian trước Đại hội thống nhất). Trên đây nói về giai đoạn thành lập năm 1951.
[2] Huynh Trưởng Nguyên Y – Lương Hoàng Chuẩn (1920-1976), nguyên Q. Trưởng Ban Hướng Dẫn Trung Ương GĐPTVN, Q. Vụ Trưởng GĐPT Vụ; nguyên Phụ tá Tổng vụ trưởng Tổng Vụ Thanh Niên GHPGVNTN; nguyên Đệ nhất Trưởng Ban Hướng Dẫn GĐPT Thủ Đô (Miền Quảng Đức). Anh Lương Hoàng Chuẩn được Ban Hướng Dẫn Tổng Hội GĐPT – Hội Việt Nam Phật Học xếp cấp Tấn trong đợt xếp cấp đầu tiên của GĐPTVN ngày 10/3/1956 (trong khi đó chị Đặng Tống Tịnh Nhơn cũng được xếp cấp Tín cùng đợt này).
[3] Huynh Trưởng Tâm Liên – Đặng Tống Tịnh Nhơn (1931-1982) nguyên Ủy viên Thiếu Nữ Ban Hướng Dẫn Trung Ương GĐPTVN. Ngoài xã hội, chị nguyên là Hiệu trưởng Trường Nữ Trung Học Đồng Khánh (Huế); nguyên Giáo sư Trường Nữ Trung Học Gia Long (Sài Gòn). Chị là hiền thê Huynh Trưởng Tâm Huyền – Văn Đình Hy (1924–1989) người cùng chị điều hành Gia Đình Phật Hóa Phổ Gia Thiện (Huế). Anh Văn Đình Hy nguyên là Giám học (Tổng giám thị) Trường Quốc Học (Huế), nguyên Giám đốc Nha Học Vụ Bộ Giáo Dục kiêm Phụ tá Trưởng phân khoa Giáo Dục Viện Đại Học Vạn Hạnh (Sài Gòn).
[4] Huynh Trưởng Hồng Liên – Phan Cảnh Tuân tức Tỳ-kheo Thích Phổ Hòa (1926-2011), một trong những Huynh Trưởng sáng lập Gia Đình Phật Hóa Phổ. Nguyên thành viên Ban Hướng Dẫn Trung Ương GĐPT Nam Việt; nguyên Đoàn trưởng Đoàn Cựu Huynh Trưởng GĐPTVN; nguyên Chủ tịch Hội Đồng Chỉ Đạo & Giám Sát của Ban Hướng Dẫn GĐPTVN Tại Hoa Kỳ.
Kỷ niệm 75 năm danh xưng Gia Đình Phật Tử (1951-2026)
QUANG MAI sưu lục – chú thích – trình bày
Thư Viện GĐPT đặt tiêu đề & bổ sung hình ảnh