CHÚT DUYÊN VĂN NGHỆ
GIỮA CỤ PHAN BỘI CHÂU
VÀ ĐỨC TĂNG THỐNG THÍCH TỊNH KHIẾT
Với truyền thống nghìn năm khởi từ những ngày đầu dựng nước cho đến những ngày kháng chiến đánh đuổi xâm lược gần đây, đã kết tạo nên một vòng hào quang rạng rỡ cho dân tộc, trong đó Phật giáo luôn luôn hiện diện. Lịch sử đã nói nhiều về những “anh hùng mạt lộ bán quy tăng”, những danh sĩ cách mạng ẩn mình trong chốn Sơn Môn, mơ một ngày mai độc lập và hùng cường cho dân tộc. Lịch sử cũng còn ghi lại những mối giao tình thắm thiết giữa những nhà cách mạng và các bậc cao tăng, như trường hợp sau này là một.
Hải Triều Âm cho đăng bài này như một viên gạch đóng góp thêm vào cái kho tàng phong phú của lịch sử Phật giáo và Dân tộc, với hy vọng sẽ được các bậc thức giả lưu tâm khai thác và cống hiến thêm để bức tranh lịch sử ấy càng ngày càng mỹ diệu và giàu có.
HẢI TRIỀU ÂM giới thiệu
Tết Nhâm Tý, sở dĩ được viếng cảnh chùa Tường Vân và thưởng thức hoa lá ở đây lúc nào cũng muôn màu muôn sắc là vì nghe tin ngài Tịnh Khiết se mình nằm an nghỉ trong liêu, nên chúng tôi ngỏ lời vào hầu thăm ngài.
Nhân nhớ tới bài thơ nổi tiếng của cụ Phan mà năm xưa đã ghi trên vách chùa, chúng tôi có xin Đức Tăng Thống cho phép sao chép lại, liền được ngài niềm nở phái thầy Tri khách cho chúng tôi dùng trà rồi ân cần dặn dò thầy giúp chúng tôi biên lại sao cho thật đúng y nguyên văn.
Trong một khuôn gỗ lồng kính treo cao trên vách, bài thơ cụ Sào Nam được chép bằng chữ Hán, viết theo lối chân tự, đẹp tựa thiếp Lan Đình vậy. Nay xin cung kính sao chép lại như sau đây:
VỊNH NGỌC LAN HOA
Trình cao tăng quốc sĩ Tường Vân tự Tịnh Khiết[1]
Tiền thân chủng xuất tự bồng lai
Di hướng Bồ Đề viện lý tài
Tố nhụy quan tranh đông dạ tuyết
Kỳ phương phẩm đoạt lảng đầu mai
Hương chân vương giả thiên thùy thưởng
Trang tỉ thường nga nguyệt ám xai
Duy Phật tùng lai năng thức Phật
Ân cần huệ ngã thử hoa khôi.
Biên xong, chúng tôi từ tạ ra về, mừng thầm đã được bài thơ hay của vị lão thành cách mệnh lưu lại cho hậu thế.
Trên đồi Nam Giao khấp khểnh còn đang bước thấp bước cao thì lại may được gặp cụ Trần Văn Tường, có nhà vườn ở quanh vùng, giáo thọ Đại học Sư Phạm, vốn là người đã dịch bài vịnh lan ra Việt thi, sẽ xin trích ra dưới đây.
Thế rồi, trước khi cụ Sào Nam quy tiên (1940), chúng tôi cũng đã được vinh hạnh hầu chuyện cụ và được cụ cho biết về nguyên do bài thi như sau:
“Tôi vốn yêu hoa ngọc lan, và đang mong sao có được một cây để trồng bên mộ phần mình. Thế mà lại được ngài Tường Vân tặng cho một khóm thì nổi mừng quả là chỉ còn có thể bộc bạch ra thành mấy vần thơ đem trình lên Đại sư nhờ người nhuận sắc cho mà thôi”.
Bài dịch của cụ Trần Văn Tường:
Kiếp xưa sanh ở chốn bồng lai
Dời xuống trồng bên cạnh Phật đài
Nhụy trắng đêm đông tranh sáng tuyết
Phẩm thơm đầu núi át mùi mai
Hương như vương giả trời thương đến
Đẹp ví hằng nga nguyệt ghét hoài
Chỉ Phật mới hay thông rõ Phật
Ân cần tặng tớ nhánh hoa khôi.
oOo
[1] Đây là bút tự chính tay cụ Sào Nam dùng để xưng tụng vị cao tăng.
Thiếu Mai LÊ THANH CẢNH
Nguồn: Bài viết của Nhân sĩ Lê Thanh Cảnh hiệu Thiếu Mai được đăng trong tạp chí Hải Triều Âm, số 1 Xuân Quý Sửu, tháng 2-3-4/1973, do Tổng Vụ Văn Hoá GHPGVNTN chủ trương – Thư Viện GĐPT đăng lại từ Fanpage FB Thư Viện Huệ Quang & bổ sung thêm hình ảnh.
——— oOo ———
Ghi thêm: Nguyên văn chữ Hán của bài thơ (Vịnh Ngọc Lan Hoa) ở trên – Thư Viện GĐPT bổ sung:
詠 玉 蘭 花
前 身 種 出 自 蓬 萊
移 向 菩 提 院 裏 栽
素 蕊 光 爭 冬 夜 雪
其 芳 品 奪 嶺 頭 梅
香 真 王 者 天 垂 賟
莊 比 嫦 娥 月 暗 猜
惟 佛 重 來 能 識 佛
慇 勤 惠 我 此 花 魁