TVGĐPT – Học Sinh Hành Khúc” là một bản hùng ca quen thuộc mà ngày trước học sinh không chỉ hát trong khi chào cờ Hiệu Đoàn hay các nghi thức lễ lược hành chánh hoặc trình diễn văn nghệ của trường học. Nhạc bản này thường được học sinh đồng ca khi diễn hành và những dịp vui (như rước đèn Trung Thu chẳng hạn) do trường hay lớp tổ chức, học sinh các lớp Tiểu học cũng rất thường hát hành khúc này xen với các bản nhạc chủ đề sự kiện. Tác giả của hành khúc này là Nhạc sĩ Lê Thương, một trong những nhạc sĩ đầu đàn của nền tân nhạc Việt Nam. Ông còn có những nhạc phẩm khác viết cho thiếu nhi như Tuổi Thơ, Thằng Cuội…
Học Sinh Hành Khúc được Nhạc sĩ Lê Thương sáng tác vào đầu thập niên 1950, trong giai đoạn phong trào được gọi là “Trò Ơn” ở Sài Gòn, khi giới sinh viên, học sinh Sài Gòn – Chợ Lớn đang tích cực tham gia vào các cuộc bãi khóa, xuống đường đòi tự do, tự quyết với chính phủ thực dān Pháp. Trong một cuộc tuần hành xuất phát từ trường Petrus Ký (Sài Gòn) vào ngày 9-1-1950 với hơn 6.000 học sinh, sinh viên và giáo viên các trường, Học sinh Trần Văn Ơn (sinh ngày 29-5-1931 – đang theo học tại trường Petrus Ký) bị chính quyền Pháp nổ súng bắn chết. Ban Đại Diện Học Sinh đã lập linh đường và tổ chức tang lễ cho Trần Văn Ơn ngay trong trường Pétrus Ký (linh cữu quàn tại nhà Vĩnh biệt ở đường Thuận Kiều). Ngày di quan đưa tiễn Trần Văn Ơn (12-1-1950), hàng chục ngàn người đã đến tập trung tại trường Petrus Ký và có đến hơn 300.000 người dân Sài Gòn – Chợ Lớn đã xuống đường “ủng hộ tang lễ”.
Nhạc sĩ Lê Thương đã có mặt trong buổi tiễn đưa này cùng một nhóm bạn nghệ sĩ (Nhạc sĩ Võ Đức Thu, “Quái kiệt” Trần Văn Trạch v.v…) và chính niềm cảm khái trước sự hy sinh của một học sinh tranh đấu cùng quang cảnh tang lễ bi tráng là nguồn xúc cảm khiến ông viết nên “Học Sinh Hành Khúc” mà sau này đã trở thành một hành khúc học đường bất hủ.
oOo
HỌC SINH HÀNH KHÚC
Nhạc & lời: Lê Thương.
Hợp ca: Ban Tuổi Xanh
(thu âm trước năm 1975).
Xem trên YouTube:
https://youtu.be/2OGDEq_m5-M
