TVGĐPT – Gia Định Thành Thông Chí (嘉 定 城 通 志) hay Gia Định Thông Chí là tập địa ký do Hiệp biện Đại học sĩ Trịnh Hoài Đức (1765-1825) tự Chỉ Sơn, hiệu Cấn Trai – một công thần triều Nguyễn và là một sử gia nổi tiếng của Việt Nam trong thế kỷ XVIII-XIX – biên soạn (bằng chữ Nho và chữ Nôm), ghi chép rất công phu và tỉ mỉ về núi sông, khí hậu, hành chính, thành trì, cũng như về phong tục, tập quán, tính cách và sinh hoạt đời thường của cư dân vùng đất Gia Định từ thời Nguyễn Hữu Cảnh vào kinh lược đất này năm 1698 cho đến những năm đầu thế kỷ XIX. Gia Định hay Gia Định Thành ban đầu vốn là tên gọi để chỉ cho toàn bộ khu vực miền Nam Việt Nam. Cho nên đây đúng ra là bộ sách viết về cả toàn miền Gia Định hay Nam Kỳ xưa.
Đây là tập sách đầu tiên mô tả kỹ lưỡng sông núi miền Nam, cũng như mô tả kỹ càng các khu vực hành chính Gia Định từ trấn, phủ tới thôn, lân; được xem là một trong những công trình nghiên cứu đặc sắc nhất thời nhà Nguyễn; được người đương thời nhận xét là giá trị, đáng tin cậy vào sử liệu của sách; coi như một tác phẩm kinh điển, và ở khía cạnh nào đó là tác phẩm chính thức về Nam Kỳ dưới góc độ địa lý và lịch sử.
Hiện có 3 giả thuyết về giai đoạn ra đời của tác phẩm này: 1) Được hoàn thành vào đời Gia Long (1802–1820) và được hiến cho triều đình vào năm Minh Mạng thứ nhất (Canh Thìn, 1820) sau khi triều Nguyễn có chiếu tìm kiếm và thu thập thư tịch cũ. 2) Biên soạn vào giữa các năm 1820 và 1822 (theo Dương Bảo Quân, Đại học Bắc Kinh). 3) Được viết vào đời Minh Mạng, khoảng những năm 1830 trở về sau (theo G. Aubaret, nhà in Đế Quốc, 1863).
Về các bản Việt dịch: Trước nay có nhiều bản dịch sách này (có cả người Pháp và người Tàu) nhưng đều có những khiếm khuyết đáng kể, Thư Viện GĐPT xin cung cấp đến Quý độc giả bản dịch dưới đây do dịch giả Lý Việt Dũng biên dịch lại và kèm chú giải, sau khi đã tổng hợp và điều chỉnh các sai sót của 4 bản dịch trước thành 6 nhóm: nhầm địa danh, nhầm nhân danh, nhầm tên sản vật, nhầm nghĩa Hán văn, chép sai hoặc thiếu, lỗi mo-rát (lỗi chính tả). Bản dịch này được TS. Huỳnh Văn Tới hiệu đính và giới thiệu.
Gia Định Thành Thông Chí được chia thành sáu quyển, mỗi quyển viết về một phương diện khác nhau:
- Quyển 1 – TINH DÃ CHÍ.
- Quyển 2 – SƠN XUYÊN CHÍ.
- Quyển 3 – CƯƠNG VỰC CHÍ.
- Quyển 4 – PHONG TỤC CHÍ.
- Quyển 5 – VẬT SẢN CHÍ.
- Quyển 6 – THÀNH TRÌ CHÍ.
oOo
