TÀI LIỆU GIẢI THÍCH của Văn phòng 5 cấp Trị Sự Phật Giáo Toàn Quốc; Trung Phần và Thừa Thiên – Huế về những sự việc xảy ra trong ngày lễ Phật Đản năm 2507: Nhân các sự việc đã xảy ra trong ngày Phật Đản tại Huế, một số đồng bào đã hoang mang trước sự xuyên tạc, vu khống của một số người thiếu thiện chí. Chúng tôi nhận thấy cần phân tích rõ ràng, để tránh sự xuyên tạc có hại…
… lý tưởng tranh đấu của Phật Giáo Việt Nam đã ghi minh bạch là “Tôn giáo bình đẳng trong khuôn khổ của lý tưởng công bình xã hội”. Nói như vậy là chúng tôi đã liên hệ lý tưởng của mình đến lý tưởng của dân tộc, đến ích lợi chính của quốc gia…
…Chúng tôi quan niệm và tin tưởng Tổng Thống là chức vụ “do dân, vì dân và cho dân”, cho nên chúng tôi không có ý nghĩ đạo đạt nguyện vọng của mình ra là yêu sách; đối lại, chúng tôi quan niệm Tổng Thống và Chính Phủ thỏa mãn nguyện vọng chúng tôi là “vì dân và cho dân” chứ không phải nhượng bộ…
Phật Giáo đến đâu, đều đem lại một không khí an lành ở đó. Điều ấy lịch sử đã chứng minh một cách rõ ràng… Vì vậy, từ nhiều năm nay, Phật Giáo Đồ đã bị khủng bố, đàn áp khắp nơi, chúng tôi vẫn nhẫn nhục, đương nhiên không phải hèn yếu, mà vì ý thức được những nổi khổ đau, tang tóc của hoàn cảnh dân tộc ta hiện tại…
Nửa giờ sau khi viên Phó Ty Trưởng ra về, giữa sự im lặng nặng nề, bổng một hồi còi cấp cứu vang lên! Bổng nhiên toàn khu trại vùng dậy! Trại Sinh nam nữ, dùi gậy sẵn sàng, xô nhau chạy. Cát bụi trong đêm tung lên mù mịt! Người ta tưởng chừng như một cuộc khởi loạn bắt đầu!…
Ngày 9.5.1963 – tức 1 ngày sau đêm 8 thiếu niên Phật Tử bị thảm sát oan uổng tại Đài Phát Thanh Huế ngay trong đêm Phật Đản lẽ ra rất an bình, rằm tháng tư Quý Mão (1963); nhà đương cuộc Thừa Thiên – Huế đã phát hành bản thông cáo giải thích sự vụ xảy ra như sau. Kính mời chư Tôn Đức, anh chị em Lam Viên và quý Độc Giả xem lại tài liệu này…
Thực tế trong gần một nghìn chín trăm năm, Phật Giáo Trung Quốc đã trải qua nhiều lần hưng suy, nhưng sâu đậm nhất là bốn lần Pháp Nạn. Học giả Vương Chí Bình người Trung Quốc trong tập “Đế Vương Dữ Phật Giáo” đã thuật lại bốn Pháp Nạn, đồng thời phân tích nguyên nhân dẫn khởi, và sự phục hưng sau đó…
Một số hình ảnh do các hãng thông tấn, báo chí ghi lại trong thời khắc này cho thấy các “Tiểu Hòa Thượng” vị thì bình thản vô tư, chững chạc như một Tăng nhân thực thụ; vị thì cười toe toét vui mừng; có vị còn trêu đùa nghịch ngợm; có vị lại lo lắng, hoảng hốt, nước mắt ràn rụa, khiến chúng ta không thể nhịn được cười…
Nhân mùa Phật Đản, các “Tiểu Hòa Thượng” được cho xuất gia làm Tăng thân trong 3 tuần lễ, cùng chung sống trong chốn thiền môn, được vui sống dưới bóng hào quang chư Phật, hằng ngày tưới hoa bát nhã; vun đắp cội bồ đề xinh tươi; được thể nghiệm giáo lý nơi cửa Phật…
Sau biến cố kinh hoàng đêm lễ Phật Đản rằm tháng tư năm Quý Mão – Phật lịch 2507 (8.5.1963) khiến 8 Phật Tử thiếu niên bị thảm sát, tấm hình đầu tiên khi làm lễ truy điệu chỉ mới thu thập được ảnh của 7 trong số 8 em, được gắn trên nên cờ Phật Giáo thế giới vừa bị ra lệnh triệt hạ trong lễ Phật Đản bởi công điện số 9195 của Tổng Thống Phủ với băng tang trên góc trái…