Vu Lan không định ngày Rằm
Báo Hiếu đâu phải mỗi năm một ngày
Công cha nghĩa mẹ sâu dày
Mỗi ngày hiếu nghĩa một ngày Vu Lan.
(Khuyết danh).
Bốn câu thơ ngắn ngủi nhưng gói trọn bao triết lý sâu xa, như một lời nhắc nhở dịu dàng mà thấm thía về đạo hiếu của con người.
Câu thứ nhất: Vu Lan không định ngày Rằm.
Thông thường, trong tâm thức dân gian, Vu Lan gắn liền với ngày Rằm tháng Bảy âm lịch. Đó là dịp để con cháu tưởng nhớ, tri ân công ơn sinh thành, nuôi dưỡng của cha mẹ. Nhưng ý thơ muốn nhấn mạnh rằng, Vu Lan không chỉ gói gọn trong một ngày lễ, mà Vu Lan chính là một tâm thức, một sự hiện diện thường trực trong đời sống tinh thần của mỗi người. Hiếu hạnh không phải là nghi lễ nhất thời, mà là tình cảm sống động, bền bỉ trong từng phút giây ta còn được thở, còn được sống trên đời.
Câu thứ hai: Báo Hiếu đâu phải mỗi năm một ngày.
Quả thật, đạo hiếu không chờ đến tháng Bảy mới nhớ, không chờ đến ngày Rằm mới làm. Hiếu hạnh không phải chỉ thể hiện qua một mâm cơm, một nén hương, hay một buổi lễ chùa. Hiếu hạnh phải là sự hiện diện trong đời thường: Lời thưa gửi ân cần, sự chăm sóc khi cha mẹ còn sống, sự trân trọng từng phút giây bên người thân. Báo hiếu, vì vậy, không phải hành động theo “mùa vụ”, mà là bổn phận, là tình thương, là lòng biết ơn được nuôi dưỡng mỗi ngày.
Câu thứ ba: Công cha nghĩa mẹ sâu dày.
Công cha nghĩa mẹ vốn đã được bao thế hệ người Việt tôn vinh, ca ngợi. ‘Công cha như núi Thái Sơn, nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra’. Cha mẹ không chỉ cho ta hình hài máu thịt, mà còn dạy ta nhân cách, chở che, nuôi dưỡng ta bằng mồ hôi, nước mắt, thậm chí là cả những nhọc nhằn, thiệt thòi trong đời. Chữ sâu dày trong câu thơ chính là sự nhấn mạnh rằng, công cha nghĩa mẹ không thể đo đếm, không thể so sánh, không thể lấy gì trên đời mà cân bằng được.
Câu cuối: Mỗi ngày hiếu nghĩa, một ngày Vu Lan.
Đây chính là thông điệp trọn vẹn nhất. Khi trong tim ta luôn giữ trọn tình yêu thương, luôn sống hiếu nghĩa với cha mẹ, thì mỗi ngày đều là Vu Lan. Dẫu cha mẹ còn ở bên hay đã khuất bóng, thì tình con hiếu kính vẫn luôn sáng ngời, vẫn biến từng khoảnh khắc trong đời thành một ngày ‘lễ Báo Hiếu’. Chỉ cần ta sống trọn chữ hiếu, thì mọi ngày đều mang ý nghĩa như ngày Vu Lan.
Thế nên, ý nghĩa sâu xa nhất mà đoạn thơ gợi ra chính là: Vu Lan không phải chỉ để cúng kính, lễ bái, mà là dịp nhắc nhở chúng ta sống hiếu hạnh trong từng ngày đời thường. Hiếu hạnh không cần chờ tháng Bảy, không đợi mùa Vu Lan. Khi ta biết yêu thương, chăm sóc cha mẹ, khi ta giữ lòng biết ơn trong từng việc làm, từng lời nói, thì mỗi ngày đều là ngày báo hiếu, mỗi phút giây đều là mùa Vu Lan bất tận.
Ngày Vu Lan vì thế không chỉ là một ngày lễ trong năm, mà là một triết lý sống, một nếp đẹp văn hóa ngàn đời. Nó nhắc con người nhớ đến nguồn cội, biết tri ân công sinh thành dưỡng dục, và sống tốt hơn với nhau trong chữ Nhân – chữ Hiếu.
LÂM THÚY HẰNG
