NHƯ TÂM – NGUYỄN KHẮC TỪ
Tên anh đã mãi khắc sâu vào tâm khảm của nhiều thế hệ Huynh Trưởng áo lam. Cho đến nay tôi vẫn cảm thấy anh đang cùng đồng hành trên con đường Phật Giáo Việt Nam trong đó có Gia Đình Phật Tử (GĐPT). Có thể hôm nay và đời sau người ta chỉ nghe thoảng đến tên anh nhưng với tôi anh là hải triều âm trong đêm bão loạn, là chiếc thuyền nan trong tăm tối mênh mông.
“Đời trai trăm hướng”, công danh, xã hội, tài lợi, lao tù với hủy diệt; phe này hoặc phái kia còn nhiều, cớ chi chỉ phải tập trung lo ngày, lo đêm cho Gia Đình Phật Tử? Đến khi tôi hiểu rằng lo cho Gia Đình Phật Tử chính là lo cho Phật Giáo, chính là góp phần đem lại sự bình an cho cộng đồng xã hội. Ngày tháng đó chưa có Gia Đình Phật Tử Thế Giới nên chưa ai có thể lên tiếng GĐPT đang góp phần đem đến an vui cho nhân loại!
Những tháng ngày được gần gũi bên anh chính là những thời khắc khó khăn nghiệt ngã nhất trong đời sống. Không chỉ một mình anh, tôi mà là rất nhiều, rất nhiều người cùng chung một số phận như nhau như một cộng nghiệp tội chướng, như là pháp nạn chung cho tất cả các tôn giáo… Anh Lương Hoàng Chuẩn ra đi quá sớm sau khi để lại di chí thống hợp Gia Đình Phật Tử cho Quảng Đức. Lúc đó anh không ra mặt tại Sài Gòn nhưng chúng tôi đã có dịp tháp tùng cùng anh đi lo Phật sự ở những tỉnh khác như Cam Ranh… cho tới ngày anh cùng Thầy Minh Tâm và một số Huynh Trưởng cao niên khác như anh Giao, anh Thục, anh Lợi bị cầm cố tại nhà lao Phan Thiết khi ra chủ trì Đại Hội Huynh Trưởng GĐPT Bình Thuận. Ra tù anh bị chứng lao phổi nặng và đôi mắt cứ mờ dần. Anh cùng một số anh em nương tựa vào quý thầy vẫn chèo thuyền bơi giữa hai dòng nước ngược bằng tất cả các công sức còn lại.
Năm 1981, lúc đó tôi 23 tuổi, một hôm gặp anh trên đường lên Thiền viện Vạn Hạnh. Anh đội mũ rơm lụp xụp ngồi trên chiếc xe đạp mini “cà tàng”, lúc đó có chiếc xe đạp là cả một gia tài. Anh hỏi tôi có quyển Kinh thánh Tân Ước không, tôi dẫn anh về nhà lấy và hai anh em một già một trẻ có dịp ngồi uống nước lạnh hồi lâu. Tôi cũng có hơn 4 năm cùng chung cảnh ngộ như anh nhưng hai người chưa bao giờ hỏi thăm nhau vấn đề đó vì từ trong “lồng” được thả ra cái “chuồng” thì có khác chi đâu! Anh xem quyển Tân Ước rồi hỏi tôi về Chúa Jesus, tôi nói Chúa Jesus là một thầy tu đã chứng ngộ, chỉ khác với Phật Giáo là hoàn cảnh và phương cách truyền đạo thôi. Anh chợt mỉm cười và gật gù hỏi ai dạy Phụng điều đó, tôi trả lời là lao tù đã dạy em rất nhiều điều. Tôi nhìn vào đôi mắt anh dường như đang kéo mây mờ mịt trên khuôn mặt gầy gò khổ hạnh, và nụ cười anh thật duyên làm bừng sáng đôi mắt ấy. Tuy hai anh em nói chuyện khô khan, lạt lẽo như ly nước lạnh anh chưa uống hết phải đổ đi như thế nhưng tôi cảm thấy mình đã nói với anh rất nhiều.
Sau năm 1975, Ban Hướng Dẫn GĐPT Thủ Đô Sài Gòn chưa hề tuyên bố giải tán nhưng vì thời thế khó lòng tụ hội được với nhau; anh đã bị cấm hoạt động nên không đến với GĐPT Sài Gòn mà đi hoạt động ở các tỉnh xa, và họ đã nói thì “giữ lời”, bắt bỏ tù mấy anh ngay Phan Thiết. Tại Sài Gòn anh Chuẩn trong vị trí Phó trưởng ban Ngành Nam Trung Ương, Phụ tá Tổng vụ trưởng Tổng Vụ Thanh Niên đã thay anh làm nhiệm vụ kết hợp các đơn vị Sài Gòn thành một là Gia Đình Phật Tử Quảng Đức, đây là cơ hội tập họp Ban Hứng Dẫn lại trong hình thức khiêm tốn hơn, nhưng ngày ra mắt GĐPT Quảng Đức tại Cô nhi viện Quách Thị Trang chính là lúc anh Chuẩn lâm trọng bệnh qua đời. Năm 1978 GĐPT cũng rã, chỉ còn một GĐPT Chánh Thọ cố gắng vượt qua mà thôi.
Mấy năm đó tôi chào cờ Sen Trắng mỗi Chủ nhật, hát bài Ngày Rằm Tháng Tư ngày Phật Đản; uốn khúc bài Bông Hông Cài Áo mùa Vu Lan trong các “Trại Trường” thử thách nghiệt ngã nên không biết rõ ràng về sự kiện tan rã của GĐPT Quảng Đức. Đầu năm 1981 tôi trở về, GĐPT Chánh Thọ vẫn tồn tại sau ngần ấy sóng gió nhưng nội bộ chia rẽ, mâu thuẫn bất đồng sâu sắc, ai cũng hy vọng rằng tôi có thể làm mối dây liên kết giải quyết bất hòa Huynh Trưởng từ các phía – Cảm ơn các anh chị đã hy vọng hão huyền về tôi, về một thanh niên mới 23 tuổi chân ướt chân ráo mới về làm sao có khả năng lớn lao như thế!
Tuy nhiên, điều tôi nhìn thấy rõ là tình trạng mạnh ai nấy lo và bảo thủ trong kiến chấp của mình không ai chịu mở lòng với ai. Còn tôi non nớt chỉ với cái tấm lòng của con “ngựa non háo đá” thì sẽ làm nên “trò trống” gì!
Nhưng rồi tôi cũng tạo được mối liên kết tạm thời và đưa ra một đề nghị “động trời”: Nếu sinh hoạt không đàng hoàng, vô kỷ luật thì nên giải tán kẻo làm hại thanh danh Gia Đình Phật Tử!!! Và khi anh về làm Gia trưởng đã cố gắng thuyết phục, hòa giải, họp hành nhiều lần, nhưng biện pháp cuối cùng đã xảy ra, giải tán toàn bộ Ngành Thiếu GĐPT Chánh Thọ thời đó từ năm 1984 đến năm 1987 mới tái xây dựng lại.
Thế nên, một anh Trưởng đã nghỉ sinh hoạt đã nói về tôi: “Tay này một là xây dựng rất lớn, hai là phá tan nát hết…”, và tôi đã “phá” để cuộc đời tôi mất nhiều anh chị em và vận mệnh bị cột chặt với GĐPT Chánh Thọ cùng vượt qua muôn trùng sóng gió mà tồn tại, giữ vững Gia Đình đến mấy mươi năm sau.
Anh Từ làm Gia trưởng Chánh Thọ trọn 10 năm, trong 10 năm ấy anh un đúc sức trẻ chúng tôi để chờ cơ hội “nở to đôi cánh lớn”. Những trại huấn luyện bên Gia Định, hay Hội Đồng Huynh Trưởng Cao Niên phối hợp khai mở anh đều đưa Chánh Thọ tham gia.
Năm 1989 sau thành công Liên trại lịch sử anh tiếp tục vận động lập khóa các lớp tu học trường kỳ Kiên-Trì-Định, có lúc chỉ vài Huynh Trưởng học trên nhà anh, anh cũng dạy.
Nhiệm vụ Thư ký Gia Đình buộc tôi phải lên nhà anh để báo cáo tình hình sinh hoạt, lên ba lần nhằm bữa cơm thấy bày biện cháo, rau, mắm kho…, bữa nào cũng vậy. Thật ra, lúc đó ai cũng phải sắp hàng cầm tem phiếu mua gạo mốc, cá ươn, rau úa… nên cũng bình thường thôi – nhưng đối với người anh đang suy kiệt, mắt mù, phổi yếu, tiếng khan đục vì giảng thuyết… mà gặp hoàn cảnh như vậy thật không biết làm sao.
Một lần khác đến nhà anh, nhìn qua song cửa sổ thấy một ông già tóc bạc nằm ngửa người trên ghế sofa nhìn lên trần cao bất động. Tôi theo hướng mắt anh thì thấy 8 chữ nho tâm yếu trong kinh Kim Cang: “Ưng vô sở trụ – nhi sanh kỳ tâm” thì biết anh đang trong thế hư không trụ – Công việc là tự nguyện do tín-hạnh-nguyện mà làm, lúc tiến hành công việc cần phải tùy duyên để giữ sự ấm êm trong ngoài, không cần phải bàn nữa. Tôi trở về và tập bỏ tánh giận, tánh ghét những người hay gây phiền phức cho Gia Đình – không ghét ai tức là thương được rất nhiều, tôi gọi đó là “công phu Nguyễn Khắc Từ”!
Thời đó, điện tử đã phổ biến loại micro phone không dây tiếp sóng FM, tôi giới thiệu với anh để khỏi nhọc công to tiếng khi giảng lớp đông người, nhưng sau khi thử rồi thấy nó hút giọng đến khan cổ mới thôi không mua cho anh sử dụng. Không biết tôi làm như vậy có đúng hay không vì giọng anh đã khan đục hết rồi mà bị micro hút nữa thì khô viêm thanh quản nhanh hơn!
Tết năm Quý Dậu 1993, phổi anh rất yếu mà phải chịu đựng khói pháo suốt mấy ngày xông khắp cùng trong xóm, tràn đầy nhà anh, đang đêm phải đi bệnh viện cấp cứu. Ttháng 4/1993 anh nhập viện vì bệnh rất nặng – Tết năm Giáp Tuất 1994 chính phủ ra lệnh cấm đốt pháo. Tôi ngu ngơ nghĩ rằng phải chi cấm đốt pháo sớm thì có lẽ anh sống lâu thêm nữa!
Ưng vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm – không trú vào nơi nào hết nên trở thành bất sinh, bất diệt, nơi ấy chính là chỗ trú muôn đời giữa anh, tôi và chúng ta.
ĐỨC QUẢNG
