SỰ LIÊN HỆ NGÀNH NGANG – NGÀNH DỌC
(Theo tài liệu cập nhật hiện hành của Ban Hướng Dẫn Trung Ương GĐPTVN)
oOo
A/ TỔNG QUAN:
Gia Đình Phật Tử (GĐPT) là một tổ chức giáo dục Thanh, Thiếu, Đồng niên đã có bề dày lịch sử hơn 70 năm với mục đích “Đào luyện Thanh, Thiếu, Đồng niên thành Phật tử chân chánh. Góp phần xây dựng xã hội theo tinh thần Phật giáo”. Tổ chức chúng ta đã có một hệ thống xuyên suốt từ trung ương đến địa phương được quy định trong Nội Quy. Vì vậy trên vai trò của người Huynh Trưởng hướng dẫn cần phải thông suốt và hiểu rõ mối liên hệ ngành ngang – ngành dọc mới có thể điều hành đơn vị ngày càng vững mạnh.
B/ ĐỊNH DANH:
1. Liên hệ:
Với tinh thần “Vạn pháp trùng trùng duyên khởi” của Phật giáo đã khai mở cho chúng ta hàm nghĩa của liên hệ chính là mối tương quan tương duyên giữa các pháp. Trong tổ chức GĐPT mối liên hệ chỉ cho những nhân duyên góp phần tác thành nên Phật sự.
2. Ngành trong GĐPT:
Đây là một thuật ngữ có nhiều hàm nghĩa trong sinh hoạt GĐPT. Ở khía cạnh giới tính có ngành Nam, ngành Nữ; ở khía cạnh tuổi tác có các ngành Thanh, Thiếu, Đồng. Ở phạm trù hệ thống thì Ngành là biểu trưng cho các cấp liên hệ thống thuộc hoặc hỗ tương cho nhau để góp phần thăng tiến Tổ chức.
3. Thế nào là liên hệ ngành dọc?
Liên hệ ngành dọc là mối liên hệ mang tính chỉ đạo, thống thuộc từ trên xuống. Hình ảnh ngành dọc chính là sợi dây mực bảo đảm cho toàn hệ thống xuyên suốt từ trên xuống dưới theo cùng mục đích, tôn chỉ, lập trường.
4. Thế nào là liên hệ ngành ngang?
Liên hệ ngành ngang là mối liên hệ hổ tương, chia sẻ, đồng hành cùng nhau. Gắn bó cùng nhau trong mối tương quan – tương duyên trên con đường hành hoạt.
C/ CƠ CẤU TỔ CHỨC – ĐIỀU HÀNH CÁC CẤP TRONG HỆ THỐNG GĐPTVN:
1. Liên hệ ngành dọc:
a) Cơ cấu:
Gia Đình Phật Tử Việt Nam có hệ thống tổ chức xuyên suốt từ trên xuống dưới với 3 cấp chính thức và 2 cấp trung gian:
+ Cấp Trung Ương: Cấp lãnh đạo cao nhất trong hệ thống tổ chức GĐPT Việt Nam, BHD Trung Ương đứng đầu là Trưởng BHD Trung ương, đương nhiên là Vụ trưởng GĐPT vụ, một trong 06 vụ được lãnh đạo của Tổng Vụ Thanh Niên – GHPGVNTN.
+ Cấp Tỉnh/Thị: Mỗi Tỉnh, Thị trực thuộc Trung Ương, từ 5 đơn vị sinh hoạt trở lên có một BHD để điều hành Phật sự tại Tỉnh, Thị.
+ Cấp đơn vị Gia Đình: Mỗi đơn vị GĐPT có một Ban huynh trưởng được chia làm 2 ngành theo giới tính:Nam và Nữ. Mỗi ngành gồm có 3 đoàn Nam Phật tử/Nữ Phật tử, Thiếu nam/Thiếu nữ, Oanh vũ nam/Oanh vũ nữ. Mỗi Đoàn gồm 2 đến 4 đội, chúng, đàn. Tổ chức tu học, sinh hoạt tại các trụ xứ.
Có 2 cấp trung gian, mang tính đại diện:
+ Đại Diện Ban Hướng Dẫn Trung Ương tại các Miền: Mỗi miền có Đại diện Ban Hướng Dẫn Trung Ương tại Miền (thành lập Ban Đại Diện Miền) để làm trung gian giúp Ban Hướng Dẫn Trung Ương điều hành Phật sự đối với các Ban Hướng Dẫn tỉnh/thị tại Miền. Trong Nội Quy ấn định có tất cả 8 miền:
- Miền Vạn Hạnh: Các tỉnh miền Bắc Trung phần.
- Miền Liễu Quán: Các tỉnh miền Nam Trung phần.
- Miền Khuông Việt: Các tỉnh Cao nguyên Trung phần.
- Miền Khánh Hòa: Các tỉnh miền Đông Nam phần.
- Miền Huệ Quang: Các tỉnh Tiền giang Nam phần.
- Miền Khánh Anh: Các tỉnh Hậu giang Nam phần.
- Miền Vĩnh Nghiêm: Các đơn vị Bắc Việt tại miền Nam.
- Miền Quảng Đức: Thủ đô Sài Gòn.
Thực tế hiện nay sinh hoạt GĐPT chúng ta: Miền Vĩnh Nghiêm thiếu nhân duyên để duy trì, và miền Huệ Quang, miền Khánh Anh được trực tiếp điều hành Phật sự bởi Ban Điều Hợp GĐPT Tây Nam Phần.
+ Đại diện Ban Hướng Dẫn Tỉnh/Thị tại các Quận/Huyện: Mỗi quận, huyện, thành phố trực thuộc tỉnh có một Đại Diện (hoặc Ban Đại Diện) để làm trung gian giúp Ban Hướng Dẫn tỉnh điều hành Phật sự đối với các đơn vị Gia Đình trực thuộc Ban Hướng Dẫn các tỉnh/thị.
b) Quan hệ và điều hành trong ngành dọc:
– Ban Hướng Dẫn tỉnh/thị đặt dưới sự điều động trực tiếp của Ban Hướng Dẫn Trung Ương,
– Ban Huynh Trưởng các đơn vị GĐPT đặt dưới sự điều động của Ban Hướng Dẫn các tỉnh/thị.
– Ngoài ra còn có 2 cấp trung gian, làm nhiệm vụ thay mặt Ban Hướng Dẫn Trung Ương và Ban Hướng Dẫn tỉnh/thị đôn đốc, kiểm soát các hoạt động của GĐPT trong phạm vi trực thuộc, đó là Đại Diện Ban Hướng Dẫn Trung Ương tại Miền, và Đại Diện Ban Hướng Dẫn các tỉnh/thị tại Quận/Huyện. Và sự điều động của 2 cấp trung gian phải có sự ủy nhiệm của Ban Hướng Dẫn Trung Ương hoặc Ban Hướng Dẫn tỉnh/thị.
– Các Ủy Viên ngành liên hệ với Ngành cấp dưới phải thông qua đơn vị chủ quản.
– Giáo Hội trên cấp muốn điều động các đơn vị trong quản hạt phải hội ý, thống nhất với Ban Hướng Dẫn tỉnh/thị (có sự tham dự của Đại Diện Quận/Huyện) hoặc Ban Hướng Dẫn Trung Ương (có sự tham dự của Đại Diện Miền); sau đó Ban Hướng Dẫn Trung Ương hoặc Ban Hướng Dẫn tỉnh/thị sẽ có chỉ thị cho các đơn vị cấp dưới thực thi.
– Ban Huynh Trưởng điều động đơn vị ra ngoài trú xứ phải có sự đồng ý của Gia trưởng và trình báo Ban Hướng Dẫn tỉnh/thị chấp thuận.
– Ban Hướng Dẫn tỉnh/thị điều động các đơn vị ra ngoài tỉnh phải xin phép Ban Hướng Dẫn Trung Ương.
– Đối với cấp Đoàn: Việc điều động ra ngoài trú xứ phải xin phép Liên Đoàn trưởng, thông qua Gia trưởng. Trường hợp đi xa hơn, ra khỏi địa phương phải xin phép Ban Hướng Dẫn tỉnh/thị.
– Cấp Đoàn không được cho phép Đội/Chúng sinh hoạt ngoài trú xứ nếu không có sự duyệt thuận của Liên Đoàn trưởng.
2. Liên hệ ngành ngang:
Mối liên hệ ngành ngang trong hệ thống tổ chức Gia Đình Phật Tử Việt Nam được thiết lập với các mối quan hệ tương duyên như sau:
a) Cấp Ban Hướng Dẫn Trung Ương: Thiết lập ngàng ngang bao gồm các liên hệ với: Hội Đồng Cố Vấn Giáo Hạnh, Giáo Lý – Ban Bảo Trợ – Cựu Huynh Trưởng.
b) Cấp Ban Hướng Dẫn Tỉnh/Thị: Giáo Hội địa phương – Ban Cố Vấn Giáo Hạnh, Giáo Lý – Đơn vị bạn – Ban Bảo Trợ – Cựu Huynh Trưởng.
c) Cấp đơn vị Gia Đình: Giáo Hội địa phương – Thầy/Cô Cố Vấn Giáo Hạnh, Giáo Lý – Ban Bảo Trợ – Ban Hộ Tự – Đơn vị bạn – Quý Phụ Huynh.
D/ THỰC TẠI MỐI LIÊN HỆ NGÀNH NGANG – NGÀNH DỌC CỦA TỔ CHỨC:
Trước hoàn cảnh chướng duyên bủa trùm lên tổ chức Gia Đình Phật Tử Việt Nam (GĐPTVN) truyền thống, Phật sự thiếu cơ duyên thành tựu viên mãn khi không có cấp lãnh đạo phê chuẩn. Chư Tôn Đức thương tưởng đàn con Áo Lam nhiều năm kham nhẫn gánh vác sứ mạng, ngày 22/3/2012 (ngày 1 tháng 3 năm Nhâm Thìn) Quý Ngài đã kiến lập Hội Đồng Tăng Già Chứng Minh, Hội Đồng Cố Vấn Giáo Hạnh GĐPTVN. Sau khi Đức Trưởng Lão Hòa Thượng thượng Đức hạ Chơn viên tịch, ngày 17-12-2017 nhân kỳ Tăng nghị, Chư tôn đức đã thống nhất thay đổi danh xưng Hội Đồng Tăng Già Chứng Minh thành Hội Đồng Tăng Già Bản Thệ; Hội Đồng Cố Vấn Giáo Hạnh thành Hội Đồng Giáo Giới GĐPTVN để làm nơi sở y cho tổ chức GĐPTVN và phê chuẩn các văn kiện thiết yếu. Quý Ngài kiến lập hai Hội Đồng lấy bản thể hòa hợp, thanh tịnh của Tăng-già, lấy bản thệ hoằng pháp độ sanh của Tăng-già để làm nơi nương tựa cho GĐPTVN trên toàn thế giới.
Sự ra đời của Hội Đồng Huynh Trưởng Cấp Dũng và bản Nội Lệ Tổ Chức Tu Học – Sinh Hoạt của GĐPTVN vào ngày 2-10-2016 là sự duy trì pháp lý Vụ trưởng Gia Đình Phật Tử Vụ với ‘tập thể Vụ trưởng’, cũng như thống nhất tinh thần GĐPTVN trong cùng một hệ thống.
Hiện tại, mối liên hệ ngành ngang – ngành dọc của GĐPT chỉ có sự thay đổi ở cấp Trung Ương như sau:
Mối liên hệ ngành dọc của Ban Hướng Dẫn Trung Ương hiện tại:
Mối liên hệ ngành ngang của Ban Hướng Dẫn Trung Ương GĐPTVN hiện tại là mối liên hệ với: Ban Hướng Dẫn GĐPTVN Trên Thế Giới – Ban Hướng Dẫn GĐPTVN Tại Hải Ngoại – Cựu Huynh Trưởng – Ban Bảo Trợ.
E/ NGƯỜI LIÊN ĐOÀN TRƯỞNG TRONG MỐI QUAN HỆ NGÀNH NGANG – NGÀNH DỌC:
Trong mối gắn kết điều hành đơn vị, chúng ta cần thấu đáo thông suốt trách nhiệm, bổn phận của Gia trưởng, Liên Đoàn trưởng:
- Gia trưởng:
+ Theo Nội quy GĐPTVN, chương hai, điều 7, mục D, với cấp Gia Đình có một Ban Huynh Trưởng, đứng đầu là một Gia trưởng. Gia trưởng là một Đạo hữu có đạo đức, uy tín với Giáo Hội, lớn tuổi và được Đạo hữu địa phương kính nễ; có nếp sống đạo đức, luân lý của đạo Phật và chịu rách nhiệm chung về vấn đề tinh thần trước các Đạo hữu Phụ huynh và Giáo Hội địa phương.
+ Do thực tế tổ chức GĐPT càng ngày càng lớn mạnh nên Đại Hội Huynh Trưởng toàn quốc năm 1964 đã tu chỉnh: Liên Đoàn trưởng từ 30 tuổi trở lên, có đủ tư cách, uy tín với Giáo Hội địa phương có thể kiêm nhiệm chức vụ Gia trưởng. Đây là điều cần thiết và quan trọng vì vai trò của Gia trưởng đã được đặt nặng, có nhiều liên hệ và trách nhiệm đối với Gia Đình. Chính vì vậy mà vị Gia trưởng do Ban Huynh Trưởng mời và được sự đồng ý của Ban Hướng Dẫn tỉnh.
+ Gia trưởng cũng là một thành viên trong Ban Huynh Ttrưởng. Vì vậy nếu có Gia trưởng là một Huynh Trưởng thì công việc Gia Đình sẽ được nhiều trợ duyên hơn.
+ Gia Trưởng phụ trách công việc đối ngoại của đơn vị Gia Đình.
- Liên Đoàn trưởng:
+ Là người điều động Ban Huynh Trưởng; chịu trách nhiệm về sự thịnh suy của đơn vị Gia Đình.
+ Tổ chức, điều hành mọi công tác huấn luyện, lễ lược, trại, triển lãm, văn nghệ, công tác xã hội v.v… trong Gia Đình.
+ Do tầm mức quan trọng như vậy nên Liên Đoàn trưởng phải là Huynh Trưởng, là người anh, người hướng dẫn của các em trong Gia Đình, cần phải được đào tạo và huấn luyện về chuyên năng, kiến thức; nhất thiết phải qua các trại trường và chương trình tu học trường kỳ của Tổ chức.
+ Vai trò Liên Đoàn trưởng được thể hiện trong đối nội.
Trách nhiệm, bổn phận cần phải thực thi đầy đủ, nhưng để đơn vị thăng tiến thì Gia trưởng, Liên Đoàn trưởng phải cộng đồng trách nhiệm, gánh vác thịnh suy.
Trong mối liên hệ ngành ngang – ngành dọc, người Liên Đoàn trưởng cần gắn kết chặt chẽ với Gia trưởng và cùng nhau thực thi:
– Tuân hành mọi sự chỉ đạo của Ban Hướng Dẫn tỉnh/thị. Báo cáo mọi Phật sự và xin ý kiến hướng dẫn của cấp trên, không làm việc tùy tiện.
– Hoàn thành mọi Phật sự Ban Hướng Dẫn tỉnh/thị giao phó.
– Không tự ý điều động đơn vị tham gia các hoạt động ngoại vi của Tổ chức mà không thông qua Ban Hướng Dẫn tỉnh/thị.
– Ưu tiên các Phật sự của cấp trên trước. Nếu trùng lắp Phật sự khi đột xuất, bất định kỳ thì ưu tiên cho Phật sự của Ban Hướng Dẫn tỉnh/thị.
– Thường xuyên họp Ban Hướng Dẫn để tiếp nhận các hướng dẫn cụ thể cũng như thực thi các Phật sự một cách hiệu quả.
– Tích cực gánh vác Phật sự tại trú xứ, tạo dựng tinh thần ‘Thân cận xứ’ đối với Chư tôn đức, Quý đạo hữu.
– Gắn kết với Ban Bảo Trợ, Quý phụ huynh để đồng hành cùng nhau trong Phật sự giáo dục các em.
– Hài hòa trong sinh hoạt, chia sẻ Phật sự với các đơn vị bạn (nhất là các đơn vị cùng địa dư).
– Khéo léo thiết lập, duy trì mối quan hệ ngành ngang một cách khéo léo, đúng người, đúng việc.
D/ KẾT LUẬN:
Đây là một bài học thuộc về nguyên tắc hành chánh và điều hành tổ chức có tính cách Pháp quy. Do đó người Huynh Trưởng lãnh đạo cần phải thấu suốt thì công tác tổ chức về nghị lễ, hành chánh và điều hành mới tránh được những sai sót đáng tiếc có thể xảy ra.
Đặc biệt người Liên Đoàn trưởng phải luôn luôn đặt quyền lợi và công tác của đơn vị thấp hơn quyền lợi và công tác của Tổ chức qua chỉ đạo, điều động Phật sự khi trên cấp yêu cầu. Đồng thời tuyệt đối tuân thủ và thực hiện mỹ mãn công tác được giao phó,/.
Nguồn: Tài liệu hiện hành Trại huấn luyện Huynh Trưởng cấp II Huyền Trang – Ban Hướng Dẫn Trung Ương GĐPTVN.
@ Tra cứu chương trình Trại Huấn Luyện Huynh Trưởng GĐPTVN