LỜI GIỚI THIỆU
Đọc 160 trang sử Phật giáo hay nói đúng hơn là Thiền phái Lâm Tế Chúc Thánh cũng như Lâm Tế Liễu Quán và Tào Động từ Quảng Bình vào đến Bình Định do Thầy Thích Như Tịnh đương kim Trụ trì Viên Giác Cổ Tự tại Hội An Quảng Nam viết, cá nhân chúng tôi vô cùng thán phục. Bởi lẽ sau khi hình thành được tác phẩm giá trị về việc truyền thừa của Thiền phái Lâm Tế Chúc Thánh, Thầy Như Tịnh còn cố công sưu tập đi đến các chốn Tổ đã vang bóng một thời từ Quảng Bình, Quảng Trị, rồi đến Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định v.v… để tìm lại dấu chân xưa chư Tổ đã một thời trác tích. Điều ấy không phải ai cũng dễ thực hiện được. Phải có cái tâm tìm về chốn cũ chùa xưa; nơi những bậc Danh tăng đã một thời ẩn mình thực hiện việc “Phát túc siêu phương“ của người xuất gia và phải dành rất nhiều thời gian để đọc, tra cứu, so sánh v.v… và ngồi lại kiểm điểm những sự kiện đã tìm được, lúc ấy mới bắt đầu viết thành lời qua chữ nghĩa.
Thầy Như Tịnh đặt tựa đề sách nầy là “Tìm Lại Dấu Xưa“ để nhớ đến công ơn hoằng hóa truyền thừa của Chư Tổ, đặc biệt là của Tông Lâm Tế Chúc Thánh và Lâm Tế Liễu Quán là một điều rất đáng tán dương và hỗ trợ. Bởi lẽ Chư Tổ Thiền Tông thường hay ứng dụng câu: “Nhạn quá trường không, ảnh trầm hàn thủy. Nhạn vô lưu tích chi ý, thủy vô lưu ảnh chi tâm“. Do chỗ không tông tích đó mà tìm cho ra tông tích truyền thừa. Rồi từ chỗ có tông tích đó, lại mất đi dấu tích của cánh nhạn lưng trời; nên rồi không vẫn hoàn không. Đây là ý chỉ của Thiền mà các Thiền sư đã dạy cho chúng ta một bài học vô ngôn như vậy.
Quý vị đọc sách nầy chỉ thấy phần Phật giáo từ Quảng Bình trở vào Nam và phía Bắc thấy không đề cập đến. Bởi thuở ấy Đại Việt của chúng ta bị chia đôi từ bên nầy và bên kia sông Gianh, ít nhất là từ năm 1558 đến năm 1778, hơn 200 năm như vậy Đàng Trong và Đàng Ngoài tình hình chính trị, kinh tế khá khác biệt nhau; nên Chư Tổ từ Trung Hoa không đến Đàng Ngoài để ty nạn hay hành đạo, mà chọn Đàng Trong, vì lẽ sau khi nhà Thanh đoạt ngôi nhà Minh từ năm 1640, những người bài Thanh phục Minh muốn đi xa Trung Quốc nhiều hơn để mưu sinh lập nghiệp, nên họ chọn Hội An để cập bến và dựng thành Ngũ bang của phố cổ Hội An ngày nay. Trong thời gian nầy, vào giữa thế kỷ thứ 17, Ngài Minh Châu Hương Hải đã vào Hội An (Cù Lao Chàm) để dựng chùa Hải Tạng, tiếp Tăng độ Chúng và đến năm 1695 Ngài Thạch Liêm Thích Đại Sán thuộc Tào Động Tông đã chính thức đến Hội An và Phú Xuân để kiến đàn truyền giới qua lời thỉnh cầu của Chúa Nguyễn Phúc Chu. Rồi kể từ đó các Ngài Nguyên Thiều, Ngài Minh Hải Pháp Bảo, Ngài Minh Hoằng Tử Dung, Ngài Minh Lượng Thành Đẳng v.v… đã quyết định ở lại những nơi nầy để hoằng hóa độ sanh và tuyên dương Lâm Tế Tông ở Đàng Trong nầy. Kể từ đó đến nay đã hơn 300 năm lịch sử truyền thừa, đã làm cho Lâm Tế Tông có một chỗ đứng không nhỏ trong lòng Dân tộc Việt Nam và nhất là những người Phật tử thuần thành khi hướng tâm về sự truyền thừa cũng như phát triển của Phật giáo.
Đàng Ngoài hay nói đúng hơn là Phật giáo giao thời từ thế kỷ thứ nhất cho đến thế kỷ thứ hai do các Ngài Khương Tăng Hội, Ngài Chi Cương Lương, Ngài Mâu Bác v.v… đã có mặt tại đó; nên Phật giáo miền Bắc ngày nay đã ảnh hưởng không ít bởi các bậc Tổ đức nầy suốt trong dòng lịch sử gần 2.000 năm của nước Việt. Ngày nay những học giả hay những sử gia của Phật giáo đi tìm lại hành trạng xưa của Quý Ngài cũng chỉ mang một ý niệm “ẩm thủy tư nguyên“ mà thôi. Vì cây có cội và nước có nguồn; nên việc tìm hiểu, truy cứu nguồn gốc xa xưa để niệm ân Chư Tổ Sư truyền thừa ở vào một thời điểm sơ khai như thế; nhưng Quý Ngài đã không một chút sờn lòng khi mang đạo vào đời để độ sanh; nên ngày nay chúng ta mới có được những chốn Tổ trang nghiêm thanh tịnh như vậy. Đặc biệt là sự giáo huấn không lời ấy đã giúp cho con dân Phật tử của Đại Việt thấm nhuần được tư tưởng Từ bi, Hỷ xã và Trí tuệ của Phật giáo và từ đó họ đóng góp vào sự phát triển cho quê hương đất nước ở nhiều phương diện khác nhau và hôm nay chúng ta đã có một Việt Nam Phật Giáo huy hoàng do Chư Tổ đã truyền thừa mạng mạch ấy.
Vào ngày 18 tháng 4 năm 2021 (nhằm ngày mùng 7 tháng 3 năm Tân Sửu), sau hai năm trùng kiến ngôi Đại hùng Bảo điện và ngôi Tổ đường của Viên Giác Cổ Tự tại Hội An qua hơn 180 năm truyền thừa, Thầy Như Tịnh muốn ấn bản nầy được hình thành; chúng tôi từ phương xa, không về tham dự ngày lễ trọng đại nầy được; nên chỉ xin có mấy lời trang trọng giới thiệu tác phẩm “Tìn Lại Dấu Xưa” đến Quý Ngài và Quý vị. Kính mong Quý Ngài và Quý vị dành ra ít nhiều thời gian để thưởng lãm.
Kính cầu nguyện Tam Bảo gia hộ cho ngôi cổ tự Viên Giác tại Hội An sẽ luôn là chốn Tổ để con cháu sau nầy dù ở từ muôn phương xa cách vẫn còn có cơ hội để quay về thăm lại mái chùa xưa cũng như đảnh lễ các bậc Tổ đức đã một thời dày công gầy dựng nên.
Thích Như Điển, khai sơn Phương Trượng Tổ Đình Viên Giác Hannover, Đức Quốc kính đề.
Viết xong lời giới thiệu nầy tại thư phòng vào ngày 20 tháng 3 năm 2021 nhằm ngày mùng 8 tháng 2 âm lịch năm Tân Sửu nhân lễ vía Đức Phật Thích Ca xuất gia tầm đạo.