KÝ SỰ
TRẠI HUẤN LUYỆN TINH TẤN
Đào tạo Đoàn Trưởng GĐPT tại Đà Lạt năm 1952
(Trại do anh Nguyên Hùng – Võ Đình Cường làm Trại Trưởng).
——=oOo=——
LỄ KHAI MẠC 25-7-52
Sáng nay Trại Tinh Tấn Đà Lạt làm lễ Khai mạc. Vì có một số Đạo hữu công chức không thể bỏ sở cả buổi sáng được nên đến 11 giờ lễ mới bắt đầu. Lễ Phật xong, anh chị em Trại sinh đến tập họp tại phòng giảng. Lễ tổ chức trong phạm vi thân mật, nên ngoài một số ít Đạo hữu, chỉ có Ban viên Ban Trị Sự Tỉnh Hội.
Đạo hữu H. nhân danh Ban Trị Sự ra tuyên bố khai mạc và nói mấy lời khuyến khích Trại sinh. Đạo hữu là người Bắc nên ăn nói rất rõ ràng, hoạt bát, thật xứng là Cố vấn Ngoại giao của Hội (không biết tôi có lầm chức vụ của Đạo hữu không, nhưng nếu Đạo hữu không làm chức ấy, thì tôi cũng yêu cầu Tỉnh hội Lâm Viên[1] mời Đạo hữu giữ chức ấy).
Sau Đạo hữu H, tôi lấy tư cách Trại trưởng, ra nhấn mạnh vào hai điểm chính của khóa huấn luyện này là: “tinh thần trật tự và sự kham khổ mà một Đoàn trưởng cần phải tập cho quen”. Trong đời sống tập đoàn, trật tự là một điều cần thiết. Một tổ chức càng lớn, thì sự giữ gìn trật tự lại càng chặt chẽ. Có một số Đoàn Sinh trong Gia Đình lầm tưởng rằng đã gọi là gia đình, thì chỉ cần đến tình cảm; Họ quên rằng tình cảm thân mật vẫn có thể đi đôi với tinh thần trật tự và kỷ luật như thường. Thiếu trật tự thì không có thể làm gì được hết. Không phải trong Trại huấn luyện này Trại sinh cần phải triệt để tuân kỷ luật, mà về với Gia Đình mình Trại sinh lại cần phải giữ gìn kỷ luật hơn.
Điều thứ hai, là Trại sinh cần phải tập cho quen với sự kham khổ, cần phải cắn răng bấm bụng chịu đựng mọi sự đau khổ về phần vật chất cũng như về phần tinh thần. Một số lớn Đoàn trưởng của Gia Đình chúng ta còn non mềm quá, chưa dạn dày với mưa nắng, chưa thử thách với thương đau. Về vật chất cũng như về tinh thần. Huynh Trưởng của đoàn thể chúng ta cần phải rắn chắc hơn nữa mới hòng đào luyện cho đoàn em chúng ta sau này thành những Phật tử dũng mãnh có thể ra gánh vác được việc đời mà không gục ngã dưới gánh nặng, không lùi bước trước chướng ngại nguy nan.
Đoàn trưởng Phật tử phải là đạo quân tiền phong của phong trào hoằng dương Phật pháp, bền chí dai sức, không xiêu lòng trước những cám dỗ, không nhụt chí trước những đe dọa. Tóm lại, người Đoàn trưởng phải cứng để đứng đầu gió.
Sau cùng, anh L.V.V Trưởng Ban Hướng Dẫn Lâm Viên ra chấm dứt buổi lễ với mấy lời hùng hồn khuyên Trại sinh nên hết sức tinh tấn để khỏi phụ công khó của Ban Trại Trưởng và sự tín nhiệm của Gia Đình mình.
Đời sống hoạt động của trại bắt đầu. Khi hậu ở đây lạnh nên Trại sinh cần phải vận động nhiều. Buổi sáng, 6 giờ 30 mới dậy, nhưng ngoài trời còn tối lắm, và sương gió rất nhiều. Trại sinh nam cũng như nữ phải tập thể dục, chơi những trò chơi mạnh để cho ấm người. Điều đáng khen là ở đây anh chị em Trại sinh không ai trốn tập thể dục. Sau khi rửa ráy và y phục chỉnh tề, tất cả Trại sinh vào lễ Phật. Chùa rộng quá, gió ở ngoài lùa vào, nhưng chăm chú vào lời tụng niệm không ai cảm thấy lạnh cả; trái lại, một niềm êm ấm dâng lên trong lòng mỗi Trại sinh.
Sau lễ Phật, là bữa ăn sáng. Những bữa ăn ở đây, dù là ăn sáng, chị M. cũng cho ăn đầy đủ và ngon lành quá: những bát cháo lòng chay hơi bốc lên nghi ngút, những chiếc bánh mì giòn tan, những ly cà-phê sữa vàng ngầu và đầy mặp. Trước khi vào các khóa học, có một cuộc họp chung toàn trại ở ngoài trời để Ban Trại Trưởng phê bình công việc, trao cờ Danh Dự cho Đội hay Chúng nào tinh tấn nhất trong ngày hôm trước, và tuyên bố khẩu hiệu của trại ngày hôm ấy. Trong mỗi ngày, cuộc họp chung này có tính cách nghiêm trang nhất; những Đội, Chúng hay Trại sinh nào thiếu tinh thần, phạm kỷ luật sẽ bị Ban Trại Trưởng phê bình nghiêm khắc. Trái lại, nếu Đội, Chúng hay Trại sinh nào làm tròn nhiệm vụ, nêu cao tinh thần Tinh Tấn của trại, sẽ được khen thưởng không tiếc lời[2]. Nhưng, những lời khen chê này bao giờ cũng nhắm vào tính tốt hay xấu, chứ không nhắm vào con người.
Tiếp theo buổi họp chung là cuộc đi thăm góc Đội hay Chúng của Ban Trại Trưởng. Đây là lúc Trại sinh lo lắng nhất trong ngày. Họ bị khám xét từ nơi ăn chốn ngủ cho đến áo quần, đồ đạc, mền chiếu, họ bị thử thách từ chuyên môn, văn nghệ cho đến Phật pháp. Đội hay Chúng nào sút kém sẽ lòi ra ngay.
Từ 8 giờ rưỡi đến 11 giờ rưỡi có 3 khóa học. Một khóa về đường lối, tinh thần chung; một về văn nghệ; và một về chuyên môn. Mỗi khóa chỉ có 45 phút, còn 15 phút để học hát và trò chơi nhỏ.
12 giờ trưa ăn cơm. Cơm sốt canh nóng, trời lại lạnh, nên Trại sinh ăn uống rất xốc vác, ngon lành. Nhất là chị Quản lý lại biết thay đổi món ăn và nhà bếp lại khéo tay, nên ăn mấy cũng không thấy no. Ăn xong, Trại sinh được nghỉ đến 2 giờ rưỡi mới bắt đầu sửa soạn đi dự các khóa học chiều, phần nhiều là về chuyên môn và thực hành.
Từ 5 giờ đến 6 giờ chiều, Trại sinh được nghỉ để tập thể thao hay chơi trò chơi mạnh. Ngay sau chùa, có một sân bóng chuyền dành cho nam Trại sinh chơi, và trong phòng học có một bàn pingpong để cho nữ Trại sinh nhưng nam Trại sinh cũng dành chơi nhiều hơn.
6 giờ rưỡi đến 7 giờ tối ăn cơm. Những bữa cơm bao giờ cũng vui vẻ “linh động”. Các Đội, Chúng thi nhau hát, có nhiều khi quên ăn nếu không có những màu sắc khêu gợi và mùi khói thơm tho của các món ăn nhắc nhở họ.
7 giờ 15 đến 7 giờ 45 các Đội, Chúng họp riêng để phê bình công việc trong ngày của Đội, Chúng mình, góp những nguyện vọng yêu cầu để Đội trưởng hay Chúng trưởng đưa lên Ban Trại Trưởng.
7 giờ 45 đến 8 giờ 30, các Đội, Chúng trưởng và phó họp với Ban Trại Trưởng để tường trình công việc mà mình phụ trách trong ngày, đưa những đề nghị mới và nhận những nhiệm vụ mới cho ngày mai. Những buổi họp này, Trại sinh bàn cãi rất ráo riết và phê bình cũng rất gắt gao. Điều đáng để ý ở đây, phần nhiều nam Trại sinh thường bị nữ Trại sinh phê bình mãnh liệt, nhưng dù sao cũng vẫn ở trong tinh thần xây dựng và không khí ôn hòa.
Đến 10 giờ rưỡi, Trại sinh mới đi ngủ, nhưng có một số xin ngồi lại trong phòng học để chép bài. Nhất là mấy ngày cuối cùng, có nhiều nam nữ Trại sinh đã uống cà phê để thức chép cho hết bài, đến 2, 3 giờ sáng mới đi ngủ. Ban Trại Trưởng phải cấm không cho thức nữa, họ mới thôi.
Xét chung lại, trong Trại huấn luyện này, phần nhiều Trại sinh đều tinh tấn và cố gắng, họ tận tình tranh đua trong sự học tập và làm việc. Có những Đội và Chúng đã làm việc suốt ngày không hở, nhất là khi họ phụ trách về sạch sẽ. Trong trại, công việc này nặng nhọc nhất: Trại rộng quá, họ phải quét dọn từ tầng lầu trên cho đến nhà bếp và ra đến nhà vệ sinh. Trời mưa luôn rất ướt át nhớp nhúa, có nhiều khi vừa chùi rửa nhà xong, Trại sinh lại tha đất cát ở ngoài sân vào, thế là họ phải quét tước lại. Có Chúng đến phiên mình làm sạch sẽ, lo quá không ngủ được và ngầm dậy trước giờ để bàn tính kế hoạch. Và hễ vừa nghe còi báo thức là họ tung chăn chạy mỗi người mỗi ngả để quét dọn cho kịp, trước khi Ban Trại Trưởng đi khám trại.
Tinh thần tranh đua được nêu cao nhất là trong ngày đi cắm trại ở sau Đồi Chè của chùa Linh Sơn. Mặc dù không đi xa, nhưng Trại sinh cũng có dịp để thử thách với mưa gió. Sáng hôm ấy, Trại sinh chuẩn bị sẵn sàng để đi xa, nhưng giở mật thư ra, sau một hồi tìm tòi ý nghĩa của bức thư do “Đại Tướng” T. và D. trao cho, họ ùa chạy cả lên đồi đóng cọc cắm trại ngay để tranh đoạt thời gian. Nhưng gió to quá, tung bay tất cả, họ phải hết sức mệt nhọc mới cắm lều lên được, nhất là đối với nữ Trại sinh, thì đó là một sự cố gắng phi thường. Họ phải tranh đấu với mưa gió, đất cát và thời gian nữa. Nếu thiếu sự cương quyết, họ sẽ xin đầu hàng ngay. Nhưng không ai đầu hàng cả.
Đến chiều, lúc chơi trò chơi lớn, đi tìm kho vàng, Trại sinh cũng đã tận tình tranh đua. Có người bổ nhào lăn theo sườn đồi, có người cõng đồng đội mình chạy từ đồi này sang đồi khác, có người trầy gối, có người trặc chân nhưng không ai bỏ cuộc… cho đến “Xỉu Sĩ” cũng chỉ chịu nằm xỉu thật sau khi tan cuộc mà thôi.
31-7-52.
Bảy ngày vùn vụt qua. Hôm nay đã bế mạc trại rồi. Lễ bế mạc tổ chức có vẻ đồ sộ hơn Lễ khai mạc. Trong số các Đạo hữu và Quan khách, có ông C.M.H, Thị trưởng Lâm Viên lấy tư cách là Hội viên của Tỉnh Hội đến dự lễ. Sau những bài diễn văn của đại diện Tỉnh Hội, Ban Trại Trưởng, Ban Hướng Dẫn Lâm Viên và Trại sinh. Đạo hữu C.M.H. có đứng dậy nói mấy lời khen tặng Ban Trại Trưởng và Trại sinh với một giọng nói rất nhẹ nhàng, êm ái.
Tiệc trà bắt đầu thì trên sân khấu (dựng ngay trong phòng họp). Các Trại sinh bắt đầu trình bày những bản đơn thanh và đồng ca mạnh mẽ, hùng hồn và diễn vở hài kịch “Nạn ra-đi-ô” mà các Trại sinh chỉ tập trước một ngày và một đêm, nhưng diễn cũng rất khá, vì phần nhiều Trại sinh ở Lâm Viên rất có khả năng diễn kịch.
PHÚT CHIA TAY SAU BẢY NGÀY TRẠI TẠI ĐÀ LẠT
Lễ bế mạc chấm dứt vào khoảng 8 giờ tối. Quan khách lần lượt ra về, lòng chứa chan cảm tình đối với trại. Ban Trại Trưởng và anh chị em Trại sinh sau khi ăn tối xong, họp nhau trong phòng học để tỏ bày cảm tưởng riêng của mỗi người đối với 7 ngày trại vừa qua, trước khi chia tay ra về. Đây là một buổi họp quá thân mật và đầy đủ ý nghĩa mà tôi không bao quên được. Trong 7 ngày trại, thỉnh thoảng chúng tôi cũng có tổ chức những buổi họp chung để nói chuyện vui, xem chiếu bóng về lễ rót đồng ở chùa Linh Sơn, hay đốt lửa trại, không khí thật vui vẻ, thân mật, ấm cúng…
Nhưng không có buổi họp nào làm cho cả trại cảm động sâu xa bằng tối hôm nay. Có lẽ nỗi buồn sắp chia ly thấm đượm vào lòng người, nên từ cái nhìn, lời nói cho đến cử chỉ, mỗi mỗi đều rưng rưng cảm động, như sợ đánh vỡ một cái gì quý giá lắm. Cái gì quý giá? Có lẽ đó là bầu không khí hòa thuận, tin yêu, vui vẻ của trại Tinh Tấn này chăng?
Tôi nhìn quanh một vòng: Có những nét mặt đăm chiêu xa vắng, có những nét mặt rầu rầu, nặng trĩu; có những nụ cười gượng gạo, có những hạt lệ ngập ngừng trên má, có những câu nói nửa chừng, có những cử chỉ “ba hoa” rộn ràng để cố che lấp cảm động… Mỗi người lần lượt phát biểu ý kiến và cảm tưởng. Trong giờ phút thân mật này, không ai có thể che đậy lòng mình nữa. Từ anh chị em Trại sinh, Ban Trại Trưởng cho đến các anh chị em trong Ban Hướng Dẫn Lâm Viên và các Huynh Trưởng các Gia Đình có mặt hôm đó. Có một nữ Trại sinh, hình như “Thục ối sĩ” thì phải, đã nói: “Hôm mới đầu em thấy Ban Trại Trưởng nghiêm khắc và có vẻ làm cao, em ghét lắm. Nhưng dần dần em nhận thấy cần phải làm như thế mới trị nổi đàn em ngỗ nghịch này. Vả lại, các anh chị chỉ nghiêm lúc cần thôi, chứ thường thường cũng thân mật, vui vẻ lắm. Và nhận xét như thế, nên giờ đây em lại càng mến phục các anh chị trong Ban Trại Trưởng hơn”.
Có một Trại sinh khác, hình như là con người bộp chộp, hôm lửa trại đã nhảy ra tự xưng: “Con tôi là anh V.Đ.C” trong lúc ở trên sân khấu đã có một Trại sinh khác đang đóng vai “anh V.Đ.C” trong màn “Ban Trại Trưởng đến Lâm Viên”, có lẽ là con người lớn tuổi mà tâm hồn rất trẻ ấy, đã nói: “Đời tôi sống cũng đã nhiều, mà vui cũng đã nhiều, nhưng bây giờ đây tôi mới nhận thấy cái vui thật, cái vui có ý nghĩa mà tôi chắc là không tìm đâu ra được”.
Có một nữ Trại sinh khác, có lẽ là con người nhiều nước mắt nhất ở Đoàn ấy, trong lúc đến phiên mình phát biểu ý kiến, lại chỉ đưa ra những tiếng “hu hu” như đưa đám tang vậy. Những tiếng ấy đã làm cho một số nữ Trại sinh khác cũng “sụt sịt” theo.
Cuối cùng, để chấm dứt trận “mưa gió tình cảm” ấy, tôi có mấy câu sau đây:
“Tôi cũng đã từng khóc nhiều lắm. Nhưng từ khi đọc được câu nói này của Trang Tử: Nếu nước mắt có thể hoán cải được cuộc đời, thì ta đã để rơi từng ngàn từng vạn giòng lệ rồi, từ khi nghe được câu nói ấy tôi không còn khóc nữa.”
Nhưng nếu cái khóc không làm nên chuyện thì cái cười ngạo nghễ, khinh mạn như Trang Tử cũng chẳng xây dựng được gì. Nước mắt bi cảm hay tiếng cười khinh miệt, chỉ là biểu hiện của những tâm hồn chán ngán, bất lực trong cuộc sống.
Chúng ta là Phật tử, chúng ta hãy bình tĩnh trước cuộc đời, bởi vì chúng ta biết rằng mỗi người là một tay thợ tự xây dựng lấy đời mình. Chúng ta không buông xuôi tay để mà cười hay khóc. Chúng ta tin ở luật Nhân Quả nên chúng ta nắm chặt cuộc đời của chúng ta trong đôi tay chúng ta. Nếu ta đã lỡ lái nó về con đường xấu, ta hãy bình tĩnh mà xoay hướng lại. Nếu ta đã đi đúng đường, hãy mạnh mẽ mà tiến lên. Đừng buồn hay vui một cách dễ dàng. Kẻ nào vui dễ dàng quá, cũng sẽ buồn dễ dàng như thế.
Trong phút tạm biệt hôm nay, tại sao ta lại buồn? Chúng ta thấy cuộc sống tập thể trong bảy ngày vui vẻ, có ý nghĩa quá mà mến tiếc khi nó sắp mất chăng? Không, mất là tại chúng ta muốn thế, cũng như khi nó có, là tại chúng ta tạo ra chứ. Chúng ta là chủ động. Chúng ta muốn là được. Nếu anh chị em thấy cuộc sống như thế này là có ý vị, là đáng sống, thì anh chị em hãy về tạo lại trong Gia Đình mình. Đã là Đoàn Viên của Gia Đình Phật Tử với châm ngôn Bi – Trí – Dũng và Hòa Thuận – Tin Yêu – Vui Vẻ, chúng ta ở đâu cũng tìm được nguồn vui, lẽ sống cả.
Hôm nay, chúng ta hãy chia tay trong niềm hứa hẹn một ngày mai gặp lại, vui vẻ và xán lạn hơn những ngày hôm trước, chứ không nên biến cảnh tiễn biệt này ra thành một cuộc đi đưa đám tang.
Cuộc phát biểu ý kiến và cảm tưởng đã chấm dứt. Toàn thể anh chị em đứng dậy chắp tay tụng bài Sám Hối; trong khi đèn trong phòng tắt dần, tắt dần từng ngọn một. Tụng xong, anh chị em lặng lặng lui về phòng ngủ.
Ban Trại Trưởng đã yêu cầu tất cả Trại sinh im lặng để tự kiểm điểm và phê bình những công việc và tư cách của mỗi người trong bảy ngày qua…
Trích “Đây, Gia Đình” – Võ Đình Cường, 1952.
—oOo—
* Chú thích của Thư Viện GĐPT: Trong sách tái bản (sau 1975) có 2 đoạn nhầm lẫn, sai sót:
[1] Trong sách tái bản ghi là “Tỉnh hội Vâm Viên…” – Đoạn này có lẽ lỗi sắp chữ và ấn loát khi tái bản chăng? Thư Viện GĐPT xin mạo muội sửa lại cho đúng là: Tỉnh hội Lâm Viên (tức Tỉnh hội Phật Giáo Lâm Viên).
[2] Nguyên văn trong sách tái bản là “…những đội, chúng hay trại sinh nào thiếu tinh thần tinh tấn của trại, sẽ được khen thưởng không tiếc lời…”(?) Nhầm lẫn này có lẽ do lỗi sắp chữ hay đánh máy lại khi tái bản (lỗi typo/typing). Thư Viện GĐPT đã tìm được nguyên văn trong bản in đúng, đã tự ý sửa lại, xin đọc cho đúng như sau: “…Những Đội, Chúng hay Trại sinh nào thiếu tinh thần, phạm kỷ luật sẽ bị Ban Trại Trưởng phê bình nghiêm khắc. Trái lại, nếu Đội, Chúng hay Trại sinh nào làm tròn nhiệm vụ, nêu cao tinh thần Tinh Tấn của trại, sẽ được khen thưởng không tiếc lời…”.