Bánh Trung Thu Sài Gòn xưa
Vào những năm 60 của thế kỷ trước, trên con đường Trần Hưng Đạo nối liền Sài Gòn-Chợ Lớn, cứ vào mùa rằm tháng 8 là mọi người lại đổ xô về đây để chọn mua những món bánh trung thu cổ truyền thơm ngon…
Đất có lề; quê có thói
Vào những năm 60 của thế kỷ trước, trên con đường Trần Hưng Đạo nối liền Sài Gòn-Chợ Lớn, cứ vào mùa rằm tháng 8 là mọi người lại đổ xô về đây để chọn mua những món bánh trung thu cổ truyền thơm ngon…
Những hình ảnh này nằm trong một bộ sưu tập do Viện Viễn Đông Bác Cổ của Pháp (École Francaise d’ Extrême – Orient) hiện lưu tại Thư Viên Khoa Học Xã Hội. Đó là những tấm ảnh chụp về những sinh hoạt trong ngày Tết Trung thu cách đây chừng 70, 80 năm, những hình ảnh ở đầu thế kỷ XX khi đời sống đô thị đã hình thành tạo ra những nét sinh hoạt thời cận đại…
Xã hội Việt Nam có nền văn hoá mang đậm bản sắc rất riêng được hình thành sớm nhất trong khu vực Đông Nam Á. Cùng các làng nghề của kinh đô Hoa Lư, Thăng Long, Thành Nam, Huế, Gia Định xưa v v… ra đời, sản xuất các sản phẩm từ nông sản, thực phẩm; oản bột, oản xôi cũng được ra đời từ đây và đồng hành với từng thời kỳ lịch sử nước Việt.
Tết Nguyên Tiêu – ngày rằm tháng giêng âm lịch – ngoài tên gọi là lễ Thượng Nguyên, còn có nhiều tên khác như: Nguyên Tịch; Nguyên Dạ, Tết Trạng Nguyên; Tết Đoàn Viên; Tết Hoa Đăng… Chúng ta thử tìm hiểu nguồn gốc cùng các truyền thuyết, tập tục cái tết này dưới nhiều góc độ…
… âm thanh tạch tạch, đùng đùng từ những ngày trước tết rất lâu của không những các bé trai mà cả bé gái nữa chơi pháo đập, pháo chuột; tiếng đì đoàng những tràng pháo cúng tất niên của đình miếu, công sở, của nhà nhà trong xóm làng, phường khóm; tiếng âm vang rộn rã của hăng trăm, hàng ngàn dây pháo cùng rộ lên vào phút giao thừa…
Nhìn đốm đỏ, một chút khói, một mùi hương nhẹ, một lúc lắng đọng tâm, con người quên đi những lao xao vọng động. Việc thắp hương trên bàn thờ là bài học luân lý đi sâu vào tàng thức và một thực tập định tâm nhẹ nhàng. Đốm lửa hương nhỏ thế mà làm ấm cả ngôi nhà, gắn kết mọi người trong gia đình, gắn kết cả người đương thời và người khuất mặt…
Cây mai gắn bó với làng quê ruộng vườn xứ sở Việt Nam, gắn bó với con người từ lúc tổ tiên khai đất lập làng để sinh sống. Cây mai chịu đựng gió mưa lụt bão để có thể nở hoa vào dịp tết, đó là hình ảnh tượng trưng cho người dân Việt vượt mọi gian khó để gìn giữ quê hương nòi giống và sống có ý nghĩa…
Dân trong làng thức, ngủ, đi làm đồng, đi chợ gần xa, hay lũ trẻ nhỏ chúng tôi đi học…đều theo tiếng chuông, tiếng trống, tiếng kinh kệ hôm mai từ trong chùa vọng ra. Người đi làm ăn xa về, từ xa nhìn thấy nóc chùa, cổng tam quan quen thuộc là lòng đã nôn nao…
Trung = giữa; Thu = mùa thu. Trung thu có nghĩa là giữa mùa thu. Theo cách tính mùa của âm lịch thì một năm chia thành 4 mùa, mùa xuân gồm tháng giêng, tháng hai, tháng ba; mùa hạ gồm tháng tư, tháng năm; tháng sáu; mùa thu gồm tháng bảy, tháng tám, tháng chín; và mùa đông gồm tháng mười, tháng mười một, tháng chạp…
Khi xem chương trình đại lễ Vu Lan có phần cúng Mông Sơn Thí Thực, nhiều em trong Gia Đình Phật Tử luận bàn với nhau, rồi đưa một em hỏi chúng tôi về xuất xứ và xin giảng giải về điển tích “Mông Sơn”, bởi lẽ người hay đi chùa chỉ nghe nói cúng Mông Sơn…