TÀI LIỆU GIẢI THÍCH của Văn phòng 5 cấp Trị Sự Phật Giáo Toàn Quốc; Trung Phần và Thừa Thiên – Huế về những sự việc xảy ra trong ngày lễ Phật Đản năm 2507: Nhân các sự việc đã xảy ra trong ngày Phật Đản tại Huế, một số đồng bào đã hoang mang trước sự xuyên tạc, vu khống của một số người thiếu thiện chí. Chúng tôi nhận thấy cần phân tích rõ ràng, để tránh sự xuyên tạc có hại…
… lý tưởng tranh đấu của Phật Giáo Việt Nam đã ghi minh bạch là “Tôn giáo bình đẳng trong khuôn khổ của lý tưởng công bình xã hội”. Nói như vậy là chúng tôi đã liên hệ lý tưởng của mình đến lý tưởng của dân tộc, đến ích lợi chính của quốc gia…
…Chúng tôi quan niệm và tin tưởng Tổng Thống là chức vụ “do dân, vì dân và cho dân”, cho nên chúng tôi không có ý nghĩ đạo đạt nguyện vọng của mình ra là yêu sách; đối lại, chúng tôi quan niệm Tổng Thống và Chính Phủ thỏa mãn nguyện vọng chúng tôi là “vì dân và cho dân” chứ không phải nhượng bộ…
Phật Giáo đến đâu, đều đem lại một không khí an lành ở đó. Điều ấy lịch sử đã chứng minh một cách rõ ràng… Vì vậy, từ nhiều năm nay, Phật Giáo Đồ đã bị khủng bố, đàn áp khắp nơi, chúng tôi vẫn nhẫn nhục, đương nhiên không phải hèn yếu, mà vì ý thức được những nổi khổ đau, tang tóc của hoàn cảnh dân tộc ta hiện tại…
Nửa giờ sau khi viên Phó Ty Trưởng ra về, giữa sự im lặng nặng nề, bổng một hồi còi cấp cứu vang lên! Bổng nhiên toàn khu trại vùng dậy! Trại Sinh nam nữ, dùi gậy sẵn sàng, xô nhau chạy. Cát bụi trong đêm tung lên mù mịt! Người ta tưởng chừng như một cuộc khởi loạn bắt đầu!…
Ngày 9.5.1963 – tức 1 ngày sau đêm 8 thiếu niên Phật Tử bị thảm sát oan uổng tại Đài Phát Thanh Huế ngay trong đêm Phật Đản lẽ ra rất an bình, rằm tháng tư Quý Mão (1963); nhà đương cuộc Thừa Thiên – Huế đã phát hành bản thông cáo giải thích sự vụ xảy ra như sau. Kính mời chư Tôn Đức, anh chị em Lam Viên và quý Độc Giả xem lại tài liệu này…
Sau biến cố kinh hoàng đêm lễ Phật Đản rằm tháng tư năm Quý Mão – Phật lịch 2507 (8.5.1963) khiến 8 Phật Tử thiếu niên bị thảm sát, tấm hình đầu tiên khi làm lễ truy điệu chỉ mới thu thập được ảnh của 7 trong số 8 em, được gắn trên nên cờ Phật Giáo thế giới vừa bị ra lệnh triệt hạ trong lễ Phật Đản bởi công điện số 9195 của Tổng Thống Phủ với băng tang trên góc trái…
Từ trên lầu các tiệm buôn đường Trần Hưng Đạo, đường Phan Bội Châu, người ta lấy cờ đôi xuống cho đoàn người chạy về đài phát thanh. Nước sông Hương lặng lờ đấy, nhưng mỗi khi mưa gió nổi lên thì sóng cao nước mạnh. Dân xứ Huế dịu hiền đấy, nhưng mỗi khi phẫn uất thì sức mạnh tràn sông lấp hói…
Bài này được trích dịch từ quyển Vietnamesische Lehrjahre (Những năm dạy học tại Việt Nam) với tên tác giả Georg W. Alsheimer, bút hiệu của Bác sĩ người Đức Erich Wulff. Bác sỹ Wulff dạy tại trường Đại học Y khoa Huế 1961-1967…
Là ai đi nữa thì cũng xin hãy đừng bẻ cong mục tiêu cuộc vận động thuần túy tôn giáo qua một hướng nào khác; đừng mưu toan âm thầm xuyên tạc sự thật tinh thần ôn hòa bất bạo động tuyệt vời của Phật Giáo Đồ thành những hành vi bạo động vũ trang; đừng cố tình xen lẫn chính trị vào để biến tinh thần cuộc Pháp Nạn bi thảm nhưng trong sáng, hào hùng của Phật Giáo VN thành cuộc đấu tranh chính trị…