Sau biến cố kinh hoàng đêm lễ Phật Đản rằm tháng tư năm Quý Mão – Phật lịch 2507 (8.5.1963) khiến 8 Phật Tử thiếu niên bị thảm sát, tấm hình đầu tiên khi làm lễ truy điệu chỉ mới thu thập được ảnh của 7 trong số 8 em, được gắn trên nên cờ Phật Giáo thế giới vừa bị ra lệnh triệt hạ trong lễ Phật Đản bởi công điện số 9195 của Tổng Thống Phủ với băng tang trên góc trái…
Từ trên lầu các tiệm buôn đường Trần Hưng Đạo, đường Phan Bội Châu, người ta lấy cờ đôi xuống cho đoàn người chạy về đài phát thanh. Nước sông Hương lặng lờ đấy, nhưng mỗi khi mưa gió nổi lên thì sóng cao nước mạnh. Dân xứ Huế dịu hiền đấy, nhưng mỗi khi phẫn uất thì sức mạnh tràn sông lấp hói…
Bài này được trích dịch từ quyển Vietnamesische Lehrjahre (Những năm dạy học tại Việt Nam) với tên tác giả Georg W. Alsheimer, bút hiệu của Bác sĩ người Đức Erich Wulff. Bác sỹ Wulff dạy tại trường Đại học Y khoa Huế 1961-1967…
Là ai đi nữa thì cũng xin hãy đừng bẻ cong mục tiêu cuộc vận động thuần túy tôn giáo qua một hướng nào khác; đừng mưu toan âm thầm xuyên tạc sự thật tinh thần ôn hòa bất bạo động tuyệt vời của Phật Giáo Đồ thành những hành vi bạo động vũ trang; đừng cố tình xen lẫn chính trị vào để biến tinh thần cuộc Pháp Nạn bi thảm nhưng trong sáng, hào hùng của Phật Giáo VN thành cuộc đấu tranh chính trị…
Không coi ai là kẻ thù, tư tưởng đó của Phật giáo trùng hợp với tư tưởng của Gandhi mà cuộc đấu tranh 1963 xem như là gương sáng. Gandhi nói: “Một hành động tốt phải được tán thành, một hành động xấu phải được phản đối, người làm hành động, dù tốt hay xấu, luôn luôn phải được kính trọng hay thương xót tùy theo trường hợp. Hãy ghét tội lỗi chứ không phải người làm tội lỗi…
Phật Giáo không ủng hộ cũng không chống lại một chính quyền nào; Phật Giáo ủng hộ hoặc chống lại các chính sách. Phật Giáo ủng hộ chính sách nào tốt. Phật Giáo chống lại chính sách nào xấu…
Bất cứ quốc gia nào trên hành tinh nầy kể cả các quốc gia cộng sản, tín ngưỡng (niềm tin tôn giáo) vẫn là chỗ y nương về tinh thần của tuyệt đại đa số quần chúng. Nói tóm lược, tôn giáo nào cũng có tôn chỉ, mục đích đem lại sự an lạc, hạnh phúc cho tín hữu. Có khác nhau chăng là con đường hành hoạt như thế nào để đạt được sự an lạc, hạnh phúc trong cuộc sống hiện tại…
…thế giới hãy đến đây, đứng trước đài kỷ niệm đơn sơ này, và ngẫm nghĩ cho kỹ một hàng chữ không khắc trên đài mà khắc trong lòng người, bất cứ người nào đứng trước đài, bất cứ quốc gia nào, bất cứ thời đại nào, bất cứ văn minh nào: “Bạo lực nào cũng thất bại, sự thật và từ bi là bậc chiến thắng muôn đời”…
Trong bối cành một thế giới đang hừng hực nóng từ lò lửa Trung Đông đến biên giới Thái-Miên, câu hỏi về sự hiệu nghiệm của tranh đấu theo phương pháp “Bất Bạo Động” bỗng trở nên quan trọng. Từ “Vô Vi”của Lão Tử đến “Bất Bạo Động” của Gandhi là một con đường dài dẫn chúng ta từ an sinh cá nhân đến tranh đấu cho xã hội. Và nói theo Marx thì có xã hội là có bất công…
Đối với Phật Giáo, pháp nạn không phải chỉ mới xảy ra từ thời Cố Tổng Thống Ngô Đình Diệm với sự kiện triệt hạ cờ Phật Giáo, đàn áp đẫm máu tối rằm tại Đài Phát Thanh Huế và tiếp nối là những cuộc xuống đường của nhiều thành phần xã hội: Thanh niên, sinh viên, học sinh, công nhân, giáo chức, nghiệp đoàn, các tôn giáo bạn…